2014/04/24

Нууц гэрээ байгуулсан нам шударга ёс ярих эрхгүй

УИХ-ын гишүүн Д.Батцогт "Шударга ёс" эвслийн бүлгээсээ албан ёсоор гарсан билээ. Д.Батцогт гишүүнтэй цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.

-Та бүлгээсээ гарсан нь олны анхаарлыг татсан үйлдэл болсон. Энэ шийдвэрийг хэр удаан бодож гаргасан бэ?

-Ер нь бол бүлэг байгуулагдсан цагаас эхлэн үзэл бодлын зөрүү, олон зүйл дээр санал нийлэхгүй, шүүмжлэлтэй ханддаг байсан. Тэгээд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн өргөн барьсан Засгийн газрын тухай хуулийн төслийн хэлэлцүүлгийн үед завсарлага авахаас эхлээд илүү их зөрчилдөж эхэлсэн. Ардчилсан нам чуулганы завсарлагааны өмнө завсарлага авсан. Хаврын чуулган эхэлсний  дараа "Шударга ёс" эвсэл завсарлага авахаар манай дарга нар Засгийн газар,  АН-ын удирдах түвшний удирдлагуудтай ярьж эхэлсэн. Тэр үед завсарлага аваад хэрэггүй, УИХ-ын гишүүд өөр өөрсдийн шийдвэрээ гаргасан байгаа учраас цаг алдалгүй энэ асуудлыг хэлэлцэж, шийдвэрээ гаргая, улс орны өмнө тулгамдаж байгаа олон асуудлуудаа цаг алдалгүй арга хэмжээ авая гэж эсэргүүцээд бараагүй. Тэгээд эвсэл тав хоногийн завсарлага  авсан. Энэ завсарлага дууссаны дараа дахин гурав хоногийн завсаралага авахаар болсон. Тэгэхэд нь би мөн л хэлж байсан. Угаасаа тав хоногийн дотор юм өөрчлөгдөөгүйтэй адил гурав хоногийн дотор юу ч өөрчлөгдөхгүй, завсарлага авахаа боль гэж шүүмжилсэн.  Гэвч завсарлага авахаар тохирсон, бүлгээрээ нэг хүн шиг саналтай баймаар байна гэж бүлгийн дарга тулгалт шаардлага хэлж эхэлсэн. Энэ нь хамгийн том зөрчилдөх шалтгаан болсон. Би ард түмэнд шударга, зарчимтай байхаа амлаж, ард түмний захиалгаар энэ улс орны хөгжил дэвшилд өөрөө шийдвэрээ гаргаж явна гэж сонгогдсон. Түүнээс хэн нэгэн хүнээс, хэсэг бүлэг хүмүүсээр өөрийнхөө толгойг мэдүүлмээргүй байна. Тиймээс миний гаргасан шийдвэр цэвэр өөрийн итгэл үнэмшлээр гаргасан шийдвэр юм.

-МАХН-ын удирдлагууд АН-ынхантай нууц гэрээ байгуулсан гэсэн. Энэ "давхар дээл"-ийн төслөөр хийсэн тохироо нь байсан уу?

-Энэ гэрээний талаар ам дамжин яригдаж байсан. Ийм зүйлээр наймаалцдаг, тохиролцдог муухай улстөрийн соёлоо болих хэрэгтэй. Ялангуяа "Шударга ёс" эвслийн бүлэг нэртэйгээ адилхан үйл ажиллагаа, улстөрийн шийдэл гаргах ёстой. Тиймээс энэ бүхэн болохгүй юм байна, та бүхэн атгасан гар шиг ажиллаарай би эндээс гаръя гэж хэлээд л гарсан. Дараа нь бүлгийн дарга албан ёсоор хандаагүй гэхээр нь  албажуулж бичгээ өгсөн.

-Ер нь нууц гэрээ, та намаас гарлаа гээд энэ үйл явдалд МҮАН-ын зүгээс цаашид байр сууриа яаж хадгалах вэ. Энэ талаар МҮАН-ын удирдлагууд болон гишүүд ямар байр суурьтай байгаа вэ?

-Тэрийг мэдэхгүй байна. МҮАН, МАХН-ын удирдлагууд энэ талаараа санал солилцож, цаашид хамтрах уу, үгүй юу гээд асуудлаа ярилцах байх. Хамтарч байгаа нэг намдаа дуулгахгүйгээр өөр намтай гэрээ хийнэ гэдэг бол болохгүй зүйл шүү дээ. Ийм байдлаар цаашид асуудалд хандана гэвэл бас сонин. Одоогоор мэдээлэлд ойрхон биш байгаа болохоор сайн мэдэхгүй байна.

-УИХ-ын гишүүн Г.Уянга хэлэхдээ "Шударга ёс" эвслийхэн завсарлага авах талаараа гишүүддээ мэдэгдээгүй гэсэн. Г.Уянга гишүүн тантай адил МҮАН-ын гишүүн. Эвсэл аливаа шийдвэр гаргахдаа эвсч байгаа намтайгаа  тохиролцохгүй байна гэх шүүмжлэл явах болсон. Энэ бүхэн нь эвслийн бүлгийг дотроо үл ойлголцол, эвдрэлцэж байна гэдгийг олон нийтэд өгөөд байна л даа. Ер нь эвслийн бүлэг дотор юу болоод байна вэ?

-МҮАН, МАХН нийлж, эвсэл байгуулж сонгуульд оролцсон. Үр дүнд нь бүлэг байгуулж, Засгийн газарт хамтран ажиллаж буй. Хамтарч ажиллаж байгаа намынхаа хүмүүст дуулгахгүйгээр түншлэлийн гэрээний асуудал яриад явж байна гэдэг юу гэсэн үг вэ. Бидний хувьд энэ түншлэлийн гэрээг  худлаа байгаасай гэж байсан ч энэ нууц гэрээ нь ил болчихлоо.  Зарим улстөрчид нь энэ гэрээг хүлээн зөвшөөрсөн талаар яриад эхэлчихсэн. Тэгэхээр юун шударга ёс ярих вэ. Туйлын шударга бусаар л асуудалд хандаж байгаагийн шинж. Монголын улстөрд ийм соёлыг "Шударга ёс" эвсэл нэртэй бүлэг, эвсч байгаа намууд нь гаргаад байвал яах вэ. Би энэ асуудалтай 100 хувь санал нийлэхгүй байгаа.

-Бүлгийн удирдлагууд бүлгээс гарах дүрэм байхгүй, Д.Батцогт гишүүн шийдвэрээ эргэж харах байх гэсэн мэдэгдлийг хийсэн. Та бүлгийн удирдлагуудтай уулзаж ярилцав уу. Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр дамжуулж таныг шийдвэрээ эргэж харахыг сануулаад байгаа?

-Би бас хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээс л харсан. Тэр хүн юу бодож, ямар зүйл ярьсныг би мэдэхгүй. Би өөрийнхөө гаргасан шийдвэрээ хариуцлагатай зүйл гэж бодож байна. Гаргасан шийдвэрээ эргэж хараач гэсэн ямар нэг санал хүсэлт, дарамт ирээгүй. УИХ-ын гишүүний өөрийнх нь шийдвэрлэх ёстой асуудал. Түүнээс бүлгийн дарга хэн нэгнийг бүлэгт байлгах эсэхийг шийддэг хүн биш.

-"Шударга ёс" эвсэл АН-тай нэгдэж хоёр жилийн хугацаанд Засгийн газрыг удирдлаа. Эвслийн бүлгийн сайд нар Засгийн газарт үүргээ биелүүлж чадахгүй, олонхийн үгээ дагадаг, зөвшилцдөг, тохиролцоо хийдэг гэх мэтээр шүүмжилдэг. Эвслийн бүлэг Засгийн газарт шийдвэр гаргах түвшинд хүрч ажиллаж  чадаж  байгаа юу. Та юу гэж дүгнэж байна?

-Хангалттай биш байгаа. "Шударга ёс" эвсэл сонгуульд орохдоо сүржин нэртэй таван хувьсгал хийхээр зорилт дэвшүүлсэн. Сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрөө биелүүлэхийн тулд анхаарч ажиллаж байгаа, Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөр оруулж, араас нь хөөцөлдөж байгаа нэг ч сайд байхгүй. Үнэнийг хэлэхэд, Засгийн газрын сайд нар гишүүдээсээ тасарсан шүү дээ. Засгийн газар хавиараа эргэлдэж, эсвэл сайд нар, Засгийн газрын эрх ашиг хөндөгдөөд ирэхэд л бүлгийн хуралдаа ирж суудаг. Ийм л байдалтай ажиллаж байгаа шүү дээ. Энэ бүхэнд нь миний зүгээс шүүмжлэлтэй ханддаг байсан. Жишээлбэл, бид цөөхөн хэдэн хүний төлөө ажиллаж байгаа юм шиг болоод байна, эвслийн мөрийн хөтөлбөрөө биелүүлэхэд анхаарч ажиллаач, Засгийн газар муу ажиллаж байна, Монгол Улсын төсөв муу байгаа нь Ч.Улаан сайдтай холбоотой гэж хүртэл хэлж байсан. Эвслийн бүлгийн сайд нарт нэлээд шүүмжлэлтэй хандаж ирсэн, би. Харин нэг зүйл хэлэхэд, эвслийн бүлгээс  нэг л сайд  сайн ажиллаж байгаа нь  Эрчим хүчний сайд М.Сономпил. Хариуцаж буй салбартаа олон ажил хийгдэж, олон том төслүүдийг урагшлуулах тал дээр ахиц гаргаж ажиллаж байгаа учраас би шууд сайн ажиллаж  байгаа гэдгийг нь хэлдэг. Зөв зүйлийг бид дэмжиж байгаа. Ер нь Засгийн газраас өнгөрсөн хугацаанд оруулж ирсэн  бүхий л бодлого, асуудлыг үг дуугүй дэмжиж ирсэн. УИХ-ын гишүүд энэ асуудлыг дэмжээгүй учраас ийм байдалд хүрсэн гэсэн асуудал байвал хэл гэхээр хэлэх үггүй байгаа шүү дээ. Хөрөнгө оруулалтын хууль, валютын нөөцтөй болох, бондуудыг дэмжсэн. Бүх боломжийг нь олгож, Ерөнхий сайд, сайд нарыг нь огцруулах гэхэд хамгаалж кноп дарсан, үүнээс илүү бид яах ёстой юм. Гэвч гарч байгаа үр дүн нь хангалттай биш байна. Өнөөдөр эдийн засаг хямарсан, Монгол төгрөгийн ханш 30 хувиар буурсан нь үнэн шүү дээ. Жирийн, орлого багатай иргэдийн амьдралд эдийн засгийн хямрал шууд нөлөөлж байхад бид эдийн засаг сайхан байна гэж яриад яах юм бэ. Мэдээж гадаад хүчин зүйл нөлөөлж байгаа ч Засгийн газрын гишүүдийн буруутай үйл ажиллагаа, цаг тухайд нь явах ёстой ажлаа явуулахгүй байгаа зүйл олон  байгаа. Яагаад зарим яамны ажил урагшлахгүй, зарим яамны ажил сайн яваад байна вэ. Хүний хүчин зүйл нөлөөлж байгаа зүйл байна. Эдийн засаг хямарсан, хямралыг улстөржилгүй, намчирхалгүй  нэг том бодлого гаргаад, хэрэгжүүлээд улс орныхоо эдийн засгийг дээшлүүлэе, дархлаа сайтай болгоё гэдэг асуудлыг яриад явах ёстой. Нэг нь амьдрал сайхан, нөгөө нь болохгүй байна гэж улстөржүүлсэн байдлаар асуудалд хандах нь буруу л гэж бодож байна.

-Монгол Улсын Ерөнхийлөгч засаглалын тогтолцоог өөрчлөе гэж "давхар дээл"-ийн төслийг оруулж ирсэн. Гэтэл УИХ дээр хуулийн хэрэгжилтийг энэ онд хэрэгжүүлэх ёстой, 2016 онд хэрэгжүүлэх ёстой гээд намууд, бүлэг дотроо багагүй "тэмцэлдлээ". "Давхар дээл"-ийн төслийг оруулж ирснээр одоогийн буруу тогтолцоог өөрчлөөд явах боломжтой учраас энэ парламент  хуулийг батлаад явж болохгүй юм уу?

-Монгол Улсын Ерөнхийлөгч сүүлийн 20 гаруй жил яригдаж байгаа бидний алдааг засч явья гэдэг нийгмийн захиалгаар энэ хуулийн төслийг өргөн барьсан. Хуулийн төслийн хэрэгжих хугацааг Үндэсний эв нэгдлийг илэрхийлэгч гэдэг утгаараа 2016 оноос өмнө баталбал янз бүрийн асуудал гарах вий гэсэн болгоомжлолоос сэргийлж, 2016 оноос хэрэгжүүлэхээр оруулж ирсэн гэж бодож байна. Гагцхүү хэрэгжих хугацааны хувьд л маргаан дэгдээд байна. Тухайлбал, миний хувьд энэ хууль цаашдаа урт настай хууль байхын тулд бид өөрсдөөсөө үлгэр жишээ эхлэх ёстой. 2014 оноос хуулийг хэрэгжүүлж эхэлснээр сайд нарыг огцруулах зүйл яваад байна гэдэг хардлагыг Засгийн газрын гишүүд гаргаж тавиад байна. Тийм зүйл байхгүй. Энэ хуультай нийцүүлээд Ерөнхий сайд нь хэвээр үлдээд, сайн ажиллаж байгаа сайд нараа авч үлдээд, муу ажиллаж байгаа сайд нараа солиод, зарим сайдыг УИХ-ын гишүүдээс нь түдгэлзүүлээд явах бүрэн бололцоо байгаа. Хэрэв тэгвэл бид сайд нарыг нь дэмжээд, солиод явахыг нь дэмжинэ шүү дээ. Ингээд үйл ажиллагаагаа явуулах боломж байхад Засгийн газраасаа нэг ч сайдыг явуулахгүй  гээд асуудалд хандаж байгаа бол буруу л гэж хэлэх гээд байна. Ер нь бол сайн ажиллаж байгаа Засгийн газар, сайд тогтвортой ажиллах нь ойлгомжтой шүү дээ. Ажлаа муу хийж байгаа бол заавал удаан байлгах нь тийм ч таатай зүйл биш. Сайн ажиллаж байгаа сайд нар байна. Тэд нарыг нь хуульд нь нийцүүлж, "давхар дээл"-ийг нь тайлаад, Засгийн газарт нь үлдээгээд явах боломж бий. Эрх баригч нам өөрсдөө санаачлага гаргаад, нийгмийн уур амьсгалыг хараад, эвлэрээд, хуультай нийцүүлээд явах боломжтой гэсэн итгэл үнэмшлээр хуулийн төсөлд саналаа өгсөн. Цаашдаа ч энэ байр сууриа хадгалаад явна.

-Засгийн газрын өргөн барьсан 100 хоногийн дотор эдийн засгийг эрчимжүүлэх төслийг хэлэлцэж байна. Яг талх худалдаж авдаг иргэдийн амьдралд өөрчлөлт орохоор эдийн засгийг эрчимтэй хөгжүүлж чадах болов уу?

-Ер нь бол эдийн засаг хямарсан гэдэгт Засгийн газар эвлэрчихсэн. Эдийн засгаа эрчимжүүлэе гээд 23 заалт бүхий уриа лоозонгийн шинжтэй тогтоол оруулж ирсэн. Үүнийг нь батлаад явуулах шиг амархан зүйл байхгүй. Тогтоолыг батлаад 100 хоногийн дотор эдийн засаг дээшилнэ гэж би бодохгүй байна. Тиймээс эдийн засаг юунаас болж доройтсон, дархлаа багатай эдийн засгаас болсон уу гээд энэ бүхнийг зөв оношилсоны дараа эдийн засагтаа зөв эмчилгээ хийх ёстой. Ингэж хандахгүй, баахан зүйл жагсааж бичиж УИХ-аар баталсан болоод хэрэгжүүлсэн дүр үзүүлэх нь нэг юмнаас мултрах гэсэн арга шиг л харагдаж байна. Хамгийн гол нь Засгийн газар эдийн засаг хүндэрсэн, одоо хамтдаа ийм зүйлийг хамтдаа шийдвэрлэе гээд ороод ирвэл бас өөр. Гэтэл эдийн засаг гоё байгаа, хоёр жил сайн байсан өндөр өсөлтөө цаашдаа яаж тогтвортой хадгалах тухай яриад байна, Засгийн газар. Бодит байдал дээр эдийн засаг ямар байгааг жирийн малчин ч ойлгож байгаа.

-Эрх баригчдын зүгээс олон томоохон төслүүдээ эхлүүлээгүй, олон жил хийгдэхгүй байсан зүйл нь одоо эдийн засагт нөлөөлөөд байна гэдэг байр суурийг илэрхийлээд байгаа. Тухайлбал, төмөр зам, ТЭЦ-5 гэх мэт төслүүд олон жил яригдаж байна шүү дээ?

-Үүнийг нь хүлээн зөвшөөрч болно. Гэхдээ хоёр жилийн дотор гайхамшигтай явж байсан эдийн засгийг элгээр нь мөлхүүлсэн гэж хэлж болохгүй. Сүүлийн 20 жилийн турш удирдсан парламент, Засгийн газрын бодлогын алдаа хуримтлагдсаар ийм байдалд хүрсэн гэдгийг хаа хаанаа хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй. Бидэнд ч, та нарт ч алдаа байж. Тиймээс улстөржихгүйгээр цэвэр улс орныхоо эрх ашгийн төлөө хамтарч байгаад камергүйгээр ярих ёстой гэвэл зөв. Гэтэл 23 зүйл заалттай нэг юм оруулж ирчээд асуудалд хандаж байгаа нь гишүүдийн эгдүүцлийг хүргээд байх шиг байна.

-Тэр тогтоол дээр Казино байгуулах тухай заалт яваад байгаа гэсэн?

-Үндэсний мөнгөн тэмдэгтийн тогтвортой байдлыг хангах нь үе үеийн Засгийн газрын хийх ёстой ажил. Гэтэл бид Монгол төгрөгийн тогтвортой байдлаа алдчихсан. Би бол үүнийг хэсэг бүлэг хүмүүсийн тоглолт байж магадгүй гэж харж байгаа. Тиймээс суурьтай шалгалт хийж, зарим буруу зүйл хийсэн хүмүүст хариуцлага тооцох ёстой. Ялангуяа Монголбанкныханд би маш их шүүмжлэлтэй хандаж байгаа. Монгол Улсын төв банк гэдэг бол төгрөгийн тогтвортой байдлыг манаад сууж байдаг манаач. Үүнийгээ хийж чадахгүй байж хэрэв ингээгүй байсан бол эдийн засаг чинь балрах байсан юм гээд яриад сууж байгаа нь хариуцлагагүй байдал. Казино байгуулах  асуудал нууц нэрээр орсон байсан. Бусад улсад байгуулж болж байгаа зүйлийг Монголд яагаад барьж болохгүй гэж. Жишээлбэл, Сингапур улсад Казиногийн хууль батлаад тус улсад ирэх жуулчдын тоо дөрөв дахин ихэссэн. Япон улс сүүлийн үед жуулчдын тоогоо нэмэхийн тулд Казиногийн хууль батлах гээд сууж байна. Монголд жуулчдын тоог нэг саяд хүргэхийн тулд Казино байгуулахад буруудах юмгүй. Харин Монгол иргэдээ тоглуулахгүй байхад л хууль гаргаад, хяналтаа чангатгах хэрэгтэй. Гаднаас валютын урсгал орж ирнэ. Ийм зүйлийг бид зоригтой шийдээд өгөх хэрэгтэй. Улстөрчид нь казино тоглодог болох нь, авлига хээл хахуул гээд улстөржилтөөсөө айгаад гишүүд энэ талаар дугарахаа больсон. Би бол хувь гишүүний хувьд казино байгуулах нь зүйтэй гэж үзэж байгаа. Олон намын төлөөлттэй, бие даагчдаас бүрдсэн одоогийн парламент ийм асуудлыг зоригтой шийдээд, батлаад өгөх хэрэгтэй гэж би боддог. Гаднаас орж ирж байгаа цэвэр мөнгөний урсгал л гэсэн үг. Зөвхөн ард иргэдээ эрсдэлээс хамгаалахын тулд Монгол иргэдээ оруулахгүй байхаар хуульчлах ёстой л гэж бодож байна.

-Эдийн засаг хүндэрсэн хэнд хариуцлага тооцох вэ. Төгрөгийн ханш унасанд хэн хариуцлага хүлээх вэ. Сайд нарт хариуцлага тооцох гэхээр намаараа хамгаалаад үлддэг. Улстөрчид, төрийн өндөр албан тушаалтнууд нам, фракциараа хамгаалуулаад хариуцлагаас мултардаг тогтолцоо хэзээнээс бий болчихов?

-Шат шатандаа хариуцлага тооцдог механизм, ёс зүйтэй болох ёстой. Японы нэг сайд 400 еврогийн хоолны талон нэг ресторанаас авснаа хүлээн зөвшөөрч огцорч байсан, Английн Батлан хамгаалахын сайд найзыгаа гадаад айлчлалдаа авч явснаа хүлээн зөвшөөрөөд огцорч  байсан. Өөрөөр хэлбэл, тэнд ёс зүй, ёс суртахуун гэдэг асар өндөр хөгжсөн  байдаг. Үнэхээр алдаатай буруу зүйл хийсэн бол албан тушаалтайгаа зууралдахгүйгээр ажлаасаа огцрох, чөлөөлөгдөх хүсэлтээ гаргадаг хариуцлагын тогтолцоо нэг талаасаа байх ёстой. Нөгөө талаасаа алдаа гаргасан бол нам гэдэг нэрийн дор хамгаалдаг бус, зоригтой хариуцлага тооцдог байх ёстой. Манай намын нэр хүнд унана, хөөрхий намдаа олон жил зүтгэсэн гэдэг байдлаар асуудалд хандаад байвал Монгол Улс өөдлөхгүй. Хариуцлага тооцдог, мундаг хүмүүс Монголын төрд дутагдаж байна. Тогтвортой байлгана гэдэг нэрийн дор муу ажиллаж  байгаагаа хамгаалаад байж болохгүй.

-Бүлэгт хүсэлтээ бичгээр өгсөн учраас албан ёсоор "Шударга ёс" эвслийн гишүүн биш болсон уу?

-Тийм ээ, энэ чинь УИХ-ын гишүүний эрхийн асуудал. УИХ-ын дэгийн дагуу бол  бүлгийн дарга бүлгээс гарах бичгийг УИХ-ын даргад танилцуулж, УИХ-ын дарга чуулганы хуралдаан дээр танилцуулах хуультай.

-Таныг бүлгээсээ гарсан нь өөр намд элсэх гэж байгаа гэсэн хардлагыг олон нийтэд өгөөд байна?

-Хэн нэгэнд нь ашигтай учраас тиймэрхүү мессежүүдийг  хаяад байх шиг байна. Би бүлгээсээ гарч байгаа болохоос намын батлахаа өгөөгүй. Өөр нэг намд элсэх асуудал байхгүй гэдгийг хариуцлагатайгаар хэлнэ. Тиймээс би одоо чөлөөт, өөрөө өөрийнхөө толгойг өөрөө мэддэг гишүүнээр үлдсэн хугацаанд ажиллана. Зарим хүмүүс намайг сайд болох гээд бүлгээс гарлаа гэж байсан. Хэрэв би сайд болох байсан бол бүлэгтээ бүр их хайртай болох байсан шүү дээ. Ер нь бол "Шударга ёс" эвслээс нэр дэвшиж гишүүн болсон учраас одоо сул гишүүн болно.

-Сул гишүүн болохоор таны өргөн барьсан хууль, санал санаачлага олонхийн дэмжлэг авахад хүндрэлтэй болох зүйл байх вий. Магадгүй үүнийг тооцоолсон байлгүй дээ?

-Зөвхөн бүлэг биш хувь гишүүний хувьд аливаа асуудлаа зөв ойлгуулаад явбал гишүүдийн дэмжлэг  аваад явж болно. Тэр утгаараа намайг, миний үзэл бодлыг дэмждэг маш олон гишүүд бий. Аль ч намд бий. Зөв юмны төлөө бол гишүүд дэмжээд ажиллана.

-Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байнгын хорооны даргын ажлаа өгөх үү?

-"Шударга ёс" эвсэлд Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын, Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны гэсэн хоёр байнгын хороо байдаг. МҮАН-д нэг, МАХН-д нэг нь байдаг. Хэрэв МҮАН бид Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны  байнгын хороогоо тэр гишүүндээ хариуцуулж өгнө гэвэл би өгөхөд бэлэн байна. МҮАН-ын шийдвэрийг л хүлээж байна даа.

Ш.ЧИМЭГ

Б.Энэбиш: Боломж байсан

Б.Энэбиш: Боломж байсан

-7 минутын өмнө

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.

Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.

Х.Тэмүүжинг огцруулах нь зүйтэй гэв

УИХ-ын Хууль зүйн байнгын хороо өнөөдөр орой хуралдаж, Хууль зүйн сайд Х.Тэмүүжинг огцруулах эсэх асуудлыг хэлэлцлээ. УИХ-ын нэгдсэн чуулганы дундуур гэнэт зарлагдсан энэ хуралдаанд байнгын хорооны 19 гишүүнээс 15 нь оролцож, албан бус мэдээллээр 12 гишүүн /Р.Гончигдорж, С.Баярцогт, Х.Тэмүүжин нараас бусад нь/ Хууль зүйн сайдыг огцруулах нь зүйтэй гэж үзсэн байна. Дашрамд сануулахад, Байнгын хорооны 19 гишүүний ес нь Ардчилсан нам, тав нь МАН, тав нь МАХН, МҮАН-ын "Шударга ёс" эвсэлд харьяалагддаг юм байна. Байнгын хорооны шийдвэрийн талаар албан ёсны мэдээллийг маргааш хийнэ гэв.    

Хууль зүйн байнгын хорооны гишүүд:

Ардчилсан нам: 

Ш.Түвдэндорж, Р.Гончигдорж, З.Энхболд, Х.Тэмүүжин, Д.Ганбат, Р.Бурмаа,  Лу.Болд, Ж.Батзандан, С.Баярцогт

МАН:

Д.Лүндээжанцан, Ө.Энхтүвшин, Б.Бат-Эрдэнэ, Д.Оюунхорол, Б.Чойжилсүрэн 

"Шударга ёс" эвсэл:

О.Баасанхүү, Ц.Оюунбаатар, Л.Цог, З.Баянсэлэнгэ, Д.Батцогт

Т.МАША

Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийг хэлэлцэнэ

УИХ-ын чуулганы хуралдаан 09.00 цагт хуралдаж, Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх, Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн төслүүдийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийнэ.

Мөн Хохиролыг эргэн төлөгдөх нөхцөлөөр барагдуулах тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл, Гаалийн албан татвараас чөлөөлөх тухай, НӨАТ-ын албан татвараас чөлөөлөх тухай, Тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах, Тамхин бүтээгдэхүүний хууль бус худалдааг устгах тухай протоколыг соёрхон батлах, Эдийн засгийг эрчимжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай УИХ-ын тогтоолын төсөл, Эмийн талаар төрөөс баримтлах бодлого батлах тухай төслүүдийг тус тус хэлэлцэх юм байна.

Ш.ОЧ


Чуулганы нэгдсэн хуралдаан өндөрлөлөө

УИХ-ын чуулганы үдээс хойшхи хуралдаанаар Эдийн засгийг идэвхижүүлэх зарим арга хэмжээний тухай УИХ-ын тогтоолын төслийг хэлэлцэж байгаад өнөөдрийн хуралдаанаа өндөрлүүллээ. Харин хэлэлцсэн асуудлаа маргааш өглөөний хуралдаанаас эхэлж үргэлжлүүлэхээр болов. Чуулганы нэгдсэн хуралдаан өнөөдөр 09.30 цагт эхэлсэн тул хуралдааныг 17.30 цагт өндөрлүүлж байгаа аж. Гэхдээ УИХ-ын дарга гишүүдэд хандан "Хуралдааны цагийг сунгах уу, одоо шууд өндөрлөх үү" гэж асуухад олонхи нь "Хэлэлцэж байгаа асуудлаа маргааш үргэлжлүүлье" гэж санал гаргасан юм.

Онцлоход, УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдааныг өндөрлүүлэхийн өмнө Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн Эдийн засгийг идэвхижүүлэх зарим арга хэмжээний тухай УИХ-ын тогтоолын төслийг хэлэлцэх шатанд УИХ-ын гишүүн Д.Оюунхорол "Өмнөх парламентын үед Сангийн сайдаар ажиллаж байсан УИХ-ын гишүүн С.Баярцогт Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийг батлуулж байхдаа "Төсөв, санхүү гайхамшигтай сайхан болно" гэсэн. Гэтэл Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хууль хэрэгжиж эхэлсэн анхны жилээсээ зөрчигдсөн. Ийм байж таарахгүй" гэсэн хатуухан үгийг Засгийн газарт хандан хаягласан юм.

Г.ДАРЬ


АН Бүгд найрамдахчуудын олон улсын хүрээлэнтэй хамтарна

Ардчилсан намын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ц.Оюундарь, Нарийн бичгийн дарга О.Чулуунбилэг нар өнөөдөр Бүгд найрамдахчуудын олон улсын хүрээлэнгийн хамт олныг хүлээн авч уулзлаа. Тус байгууллагыг Монголд төлөөлөн суух суурин төлөөлөгч Барбара Брүүмэлийн бүрэн эрхийн хугацаа дуусч, түүний оронд Грэтчин Кунз ирээд байгаа юм.

Ардчилсан нам энэ жилийг дотоод сургалтын жил болгон зарласантай холбогдуулан тус хүрээлэнгийнхэнтэй хамтран залуу манлайлал, шинэ үеийн боловсон хүчин бэлтгэх ажилд хамтран ажиллахаар харилцан Бүгд найрамдахчуудын олон улсын хүрээлэнгийнхэнтэй санал солилцсон юм.

Бүгд найрамдахчуудын олон улсын хүрээлэн нь Монголд ардчилал төлөвшихөд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан байгууллагын нэг. Тус хоёр байгууллагын харилцаа 2000 оны эхэн үеэс эхтэй ч 2008 оноос хойш харилцаа нь хэсэг хугацаанд тасраад байсан юм. Эртний түүхтэй найрсаг харилцааг дахин сэргээж намын гишүүдийг чадавхижуулах, сургахад хамтран ажиллахаар боллоо. Ардчилсан намын зүгээс барууны их дээд сургуулиудаас багш нар урьж, залуучууддаа сургалт явуулж, улмаар залуусаа сургагч багш болгон бэлтгэхэд тогтмол хамтран ажиллахаар болов.

Мөн Ардчилсан хувьсгалын 25 жилийн түүхэнд Бүгд найрамдахчуудын олон улсын хүрээлнгийн түүхийг оруулахаар тохиролцлоо.

Г.ДАРЬ


Бөмбөгтэй чуулган

УИХ-ын чуулганы хуралдаан өнөөдөр их содон эхлэв. Монголын Хөлбөмбөгийн холбооноос гишүүдэд энэ зун болох Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний бөмбөгөөр гэнэтийн бэлэг барьжээ. Ази тивийн орнуудын хөлбөмбөгийн клубүүдийн дунд зохион байгуулдаг Азийн хөлбөмбөгийн холбооны Ерөнхийлөгчийн нэрэмжит цомын тэмцээний урьдчилсан шатны тоглолт удахгүй болно. Хэсгийн тоглолтод Монголын "Эрчим" баг улсаа төлөөлж оролцох юм. 

УИХ-ын гишүүдэд Монголын хөлбөмбөгийн холбоо мөн дээрх тоглолтыг үзэх тасалбараар бэлэг барьж, хөлбөмбөгийн тэмцээнд Монголын багаа дэмжихийг уриалсан юм.

Ш.ОЧ


Ч.Улаан: Төрийн алба 60 мянган хүнээр нэмэгдээгүй

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар Эдийн засгийг эрчимжүүлэх тухай УИХ-ын тогтоолын төслийг хэлэлцэж байна. Эл асуудалтай холбогдуулж УИХ-ын гишүүн Д.Лүндээжанцан "Төрийн алба өнгөрсөн онд 60 мянган хүнээр нэмэгдсэн гэх мэдээлэл байна. Үүнд бодитой хариулт өгөөч" гэв.

Үүнд Сангийн сайд Ч.Улаан "Арай ч дээ, жилийн дотор төсвийн байгууллагын орон тоог 60 мянган хүнээр нэмнэ гэж юу байсан юм бэ, Лүндээ гишүүн ээ?. Буруу мэдээлэл байна. Бодит мэдээлэл бол 2013 онд 8000 хүнээр төрийн алба нэмэгдсэн. Гол төлөв хууль шүүхийн байгууллагынхны орон тоо нэмэгдсэн. УИХ-аас баталсан хуулийн хүрээнд орон тоо нэмэгдсэн" гэх хариулт өглөө.

Тэгвэл УИХ-ын гишүүн Л.Эрдэнэчимэг эдийн засгийг сэхээхэд хэмнэлт чухал байгааг онцоллоо. Хэмнэлтийг төр өөрөөсөө эхлүүлэх, мөн жижиг бизнес эрхлэгчдээ дэмжих ёстой гэлээ. Энэ тухай тэрээр "Баялаггүй орнууд жижиг бизнес эрхлэгчдээ маш сайн дэмждэг. Татвараар дарамталдаггүй. Энэ нь хүн өөрөө өөртөө ажлын байр бий болгодог, цаанаа 2-3 хүнийг ажлын байраар хангадаг.

УИХ-ын намрын чуулганы завсарлагаанаар УИХ-ын гишүүд Австрали улсад ажиллахад нийт ажлын байрны 45 хувийг жижиг бизнесийнхэн бий болгодог, түүнийгээд дагаад Хувь хүний орлогын албан татвараас маш их хэмжээний мөнгө орж ирдэг байгаатай танилцсан. 

Гэтэл манай бизнес эрхлэгчид сар бүр НӨАТ-ын тайлан өгнө гэдэг маш том ажилтай суудаг. Жижиг бизнесийнхэнд түрээсийн дарамт маш их. Зээл авахад барьцаа шаарддаг, гэтэл барьцаа байдаггүй. Жижиг бизнес эрхлэгчдийн 80 гаруй хувь нь эмэгтэйчүүд. Эмэгтэйчүүдэд барьцаа байдаггүй. Дээр нь шалгалт, дарамт ихтэй. Өөрчлөх тал дээр юу бодож байна вэ?. Үүнд хариулт өгөөч гэв.

Эдийн засгийн хөгжлийн сайд Н.Батбаяр "Хэмнэлэгт гэдэг зөв санаа. Японоос УИХ-ын гишүүд туршлага судлахад атомын цахилгаан станцаа хаасан ч хэмнэлтийн бодлого явуулсанаар эрчим хүчний хэрэгцээгээ шийдэж байгаа.

Засгийн газар жижиг бизнестэй холбоотойгоор санхүүгийн эх үүсвэрээр дэмжинэ. Урт хугацаатай бага хүүтэй зээл олгоно. Татварын дарамтыг багасгана. Ашигт малтмал, тансаг хэрэглээнээс бусад төрлийн татварыг хөнгөвчилнө.

Түрээсийн зардлыг бууруулна. Гол нь хуулийн зохицуулалт гацчихаад байгаа.  Түрээсийн зардлын өсөлтийг хязгаарлах, тогтвортой байлгах чиглэлээр Г.Уянга гишүүнтэй хамтран ажиллаж байна.

Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг дэмжихэд Зээлийн батлан даалтын санг нэмэгдүүлэх шаардлага бий. Дээр нь банкууд өөрийн хөрөнгийн хэмжээгээ нэмэгдүүлэхгүй бол зээл олгохдоо өөрийн хөрөнгийн хэмжээнийхээ 20 хувиас хэтрүүлж олгож болохгүй. Гэтэл бизнес эрхлэгчид их хэмжээний зээл хүсэхээр хуулиа зөрчих учраас бэрхшээл үүсч байна гэлээ.

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаан үргэлжилж байна.

Г.ДАРЬ


Монгол улс гишүүнээр сонгогдов

Нью-Йорк хотноо НҮБ-ын Эдийн засаг, нийгмийн зөвлөл (ЭЗНЗ)-ийн 4 дүгээр сарын 23-ны өдрийн хуралдаанаар ЭЗНЗ-ийн салбар байгууллагуудын сонгууль болов. Манай улс Хүн ам, хөгжлийн комисс, Эмэгтэйчүүдийн аж байдлын комиссын сонгуульд нэрээ дэвшүүлж ажилласан бөгөөд ЭЗНЗ-ийн 54 гишүүн улс санал нэгтэй дэмжиж, Монгол Улсыг дээрх хоёр комиссын гишүүнээр сонголоо.

Ингэснээр, сонгууль болсон энэ өдрөөс Монгол Улс Хүн ам, хөгжлийн комиссын гишүүнээр 2018 онд болох комиссын 51 дүгээр чуулганыг дуусах хүртэл хугацаанд, Эмэгтэйчүүдийн аж байдлын  комиссын гишүүнээр 2015 онд анхдугаар уулзалтаа хийх 60 дугаар чуулганаас эхлэн 2019 оны 63 дугаар чуулганыг дуусах хүртэл хугацаанд тус тус ажиллахаар болж байна.

Энэ нь эмэгтэйчүүдийн аж байдлыг сайжруулах, хоршооллыг хөгжүүлэх, боловсролыг дэмжих зэрэг хүн ам, нийгмийн хөгжлийн чиглэлээр Монгол Улс НҮБ-ын хүрээнд санаачилдаг тогтоол, шийдвэрийн хэрэгжилтийг урагшлуулах төдийгүй олон улсын хамтын нийгэмлэгийн үйл ажиллагаанд хувь нэмрээ оруулах, идэвхтэй оролцоогоо эрчимжүүлэн нэмэгдүүлэхэд чухал ач холбогдолтой юм.

Эх сурвалж: www.mfa.gov.mn

Монголд хөрөнгө оруулахыг уриалав

Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан, УИХ-ын гишүүн Р.Амаржаргал Төрийн баялгийн сангийн институтаас 4 дүгээр сарын 22-23-нд Хонконгт зохион байгуулсан "Институтын сангийн чуулга уулзалт, Ази тив 2014" олон улсын чуулга уулзалтад оролцлоо.

Төрийн баялгийн сангийн институт нь Засгийн газрын оролцоотой хөрөнгө оруулалт, хөрөнгө оруулалтын эрсдэл, засаглал, худалдаа, эдийн засаг болон төрийн хөрөнгө оруулалтын бодлогын асуудлуудыг судлан, хэлэлцүүлэг зохион байгуулдаг дэлхийн тэргүүний байгууллага юм.

Хонконгт зохион байгуулсан энэ удаагийн чуулга уулзалтаар Ази тив дэх хөрөнгө оруулалтын боломжууд болон сорилтууд, бодит хөрөнгө оруулалтыг судлах, бодлого боловсруулах, хөрөнгө оруулалтыг болон хөрөнгө оруулагчийг хамгаалах зэрэг чухал асуудлыг дэлхийн томоохон 100 гаруй хөрөнгө оруулагч хэлэлцлээ.

Чуулга уулзалтад Хятадын хөрөнгө оруулалтын корпораци, Канадын тэтгэврийн сан, Европын Төв банк, Инвест Хонконг, Хонконгийн Худалдааг хөгжүүлэх зөвлөл, Солонгосын хөрөнгө оруулалтын корпораци, Ираны Үндэсний хөгжлийн сан зэрэг олон улсын төрийн болон хувийн хөрөнгө оруулалтын сангуудын удирдах түвшний төлөөлөгчид оролцов.  

Р.Амаржаргал гишүүн уг арга хэмжээнд хүндэт зочноор уригдан  Ази тив дэхь хөрөнгө оруулалтын боломжууд болон сорилтууд хэлэлцүүлэгт оролцож, чуулга уулзалтын хаалтын үгийг хэллээ. Тэрбээр Монгол Улс хөрөнгө оруулалтыг дэмжих зорилгоор Хөрөнгө оруулалтын тухай шинэ хууль, Хөрөнгө оруулалтын сангийн болон Үнэт цаасны хууль зэрэг чухал эрх зүйн баримт бичгүүдийг Улсын Их Хурлаас баталсан тухай мэдээлж, чуулга уулзалтад оролцсон дэлхийн томоохон хөрөнгө оруулагчдад хандан Монголд хөрөнгө оруулахыг уриалав.

Эх сурвалж: www.mfa.gov.mn

С.Бямбацогт: Төгрөгийн ханш 30 гаруй хувиар суларлаа

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаан үргэлжилж байна. Үдээс хойшхи хуралдаанаар Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн Эдийн засгийг эрчимжүүлэх тухай УИХ-ын тогтоолын төслийг хэлэлцэж байгаа юм.

Уг тогтоолтой холбогдуулж, УИХ дахь МАН-ын бүлгээс дүгнэлт гаргасныг тус бүлгийн дарга С.Бямбацогт танилцуулав. Тэрээр "Өнгөрсөн онд инфляци 12.5 хувьд хүрч өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ 20-40 хувь өсөв. Үр дүнд нь иргэдийн худалдан авах чадвар 40 хувиар буурлаа. 2014 оны эхний улирлын байдлаар нийт тэтгэвэр авагчдын 83,2 хувь нь 294,2 тэрбум төгрөгийн, нийт ажиллагсдын 30,5 хувь нь 1,2 их наяд төгрөгийн цалин, тэтгэвэрийн зээлтэй боллоо. Энэ нь уруудсан эдийн засгийн хор уршиг айл өрх бүрийн хаалгыг тогшиж эхэлсний шинж юм.

Монгол Улс гадаад валютын нөөцөөсөө 2,4 тэрбум ам.долларыг нэг жилийн дотор зарцуулсан хэрнээ төгрөгийн ханш 30 гаруй хувиар суларлаа. Тиймээс олон улсын Bloomberg агентлаг хамгийн их суларсан мөнгөн тэмдэгтээр монгол төгрөгийг нэрлэж, дэлхий дахинаа зарлав.

Гадаадын хөрөнгийн биржүүд дээр Монголын компаниудын үнэт цаас "үнэгүй цаас" болж 30-40 хувиар унасан тухай мэдээлэл байна.

Засгийн газрын гадаад өр сүүлийн  нэг жилд 2 тэрбум 984 сая ам.доллараар нэмэгдлээ. Энэ нь 1990-2011 оны үе үеийн Засгийн газрын 21 жилийн хугацаанд авсан нийт гадаад, зээл тусламжийн хэмжээнээс 784 сая ам.доллараар илүү гарчээ. Хувийн хэвшлийн өрийг оролцуулаад тооцвол Монголын нийт өр 19,2 тэрбум ам.долларт хүрч, ДНБ-ий 195 хувьтай тэнцэн, улс үндэстнээрээ өрийн дарамтад орчихсон байна. "Өртэй хүн өөдөлдөгүй" гэж өвөг дээдсийнхээ үнэн үгийг эрх баригчдад эргэн нэг сануулмаар байна.

Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн алдагдал ДНБ-ий 7,5 хувь буюу 1 их наяд 318 тэрбум төгрөг болсны зэрэгцээ энэ оны 1 дүгээр улирлын тайлан мэдээгээр нэгдсэн төсвийн орлого 21 хувь буюу 302 тэрбум төгрөгөөр тасарч, зарлага 27 хувь буюу 475 тэрбум төгрөгийн дутагдалтай, төсвийн хөрөнгө оруулалт 7,2 хувийн гүйцэтгэлтэй байна. Төсвийн орлогын тасалдал ингэж үргэлжилбэл энэ оны төгсгөлд ард түмний цалин, тэтгэвэрийг хугацаанд тавьж чадахгүй байдалд хүрэхээр байна.

Үнэ тогтворжуулах хөтөлбөр нэрээр 4 их наяд төгрөгийг хэвлэж цөөн тооны аж ахуйн нэгж, иргэдэд бага хүүтэйгээр тараасан нь төгрөгийн ханшийн сулрал, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтийг хөөрөгдөхөд голлох нөлөө үзүүлсэн. Энэ нь зах зээлийн шударга өрсөлдөөнийг устгаад зогсохгүй  танилтай нэг нь 5-8 хувийн хүүтэй зээлийг төрөөс авч,  танилгүй хэсэг нь 15-20 хувийн хүүтэй зээлийг банкнаас авдаг тогтолцоог бий болголоо. Улс орны хөгжлийн суурь болох ТЭЦ-5, төмөр зам, Тавантолгой гэх мэт томоохон төслүүд эрх баригчдын өөр хоорондынх нь эрүүл бус маргаанаас болж гацаанд орж хямралд хүч нэмлээ.

Гэтэл тогтоолын төсөлд тусгагдсан арга хэмжээнүүд үр дүн муутай, тунхагийн шинжтэй байгаа нь Засгийн газар бий болсон нөхцөлд зөв онош тавьж, дүгнэлт хийж чадахгүй байгаагийн илэрхийлэл юм. Иймд Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн 23 зүйл бүхий тогтоолын төслийн талаар  тодорхой хэдэн зүйлийг хэлье.

1. Энэхүү 23 арга хэмжээний 17 нь Ардчилсан намын сонгуулийн амлалт байна. Энэ нь эдийн засгийн хямралт байдлыг даван туулах бодлого биш, өмнөх амлалтаараа ард түмнээ дахин хуурах гэсэн оролдлого юм.

2. Эрх баригчид хөрөнгө оруулалтыг биш өр зээлийг илүүд үзэж өндөр хүүтэй богино хугацаатай зээлийг дахин авахаар санаархаж байна. Энэ нь хойч үеэ дааж давашгүй өр төлбөрт унагаж эх орныхоо эдийн засгийн тусгаар тогтнолыг алдагдуулах алхам шүү гэдгийг анхааруулан сануулъя.

3. Дэлхийн зах зээл дээр нүүрсний үнэ унасан үед Засгийн газар нүүрсний нийлүүлэлтийн урт хугацааны гэрээ байгуулах ажлыг эрчимжүүлэхээр төсөлд тусгасан нь  улс орны ирээдүйг бодсон бодлого биш өдөр хоногийг өнгөрөөх гэсэн арга юм.

4. Үр дүнгүй болох нь өнгөрсөн хугацаанд батлагдсан үнэ тогтворжуулах хөтөлбөрийг үргэлжлүүлэн инфляцийг хөөрөгдсөнөөр ард түмний нуруун дээр буух ачааг улам нэмэхээр байна.

5. Хямралыг давах халхавчин дор дарханцаазат болон тусгай  хамгаалалттай газар нутагташигт малтмал олборлох үйл ажиллагаа явуулах далд санаагаа хэрэгжүүлэх вий гэсэн болгоомжлолыг төрүүлж байгаа тул төсөлд заасан Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах асуудлыг ил тод, нээлттэйгээр ярилцах ёстой. Төрийн өмчит уул уурхайн олон аж ахуйн нэгж байхад "Монголын баялаг холдинг" хэмээх компанийг нэмж байгуулах нь төрийн данхар бүтцийг улам томруулсан, хэн нэгэнд зориулсан санаачилга хэмээн үзэж байна" гэлээ.

Энэхүү тогтоолын төсөлтэй холбогдуулж УИХ-ын гишүүд Эдийн засгийн хөгжлийн сайд Н.Батбаяр, Сангийн сайд Ч.Улаан нараас хариулт авч байгаа юм.

Г.ДАРЬ


“Буянт-Ухаа” орон сууцны азтан хэзээ тодрох вэ?

Сар шинийн өмнө Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг "Буянт-Ухаа" хорооллыг ашиглалтад оруулснаа зарлан тууз хайчилснаас хойш бүтэн дөрвөн сар өнгөрсөн ч одоог хүртэл иргэд байрандаа орж чадаагүй хүлээж байгаа.

Борлуулалтыг хариуцаж байгаа Төрийн орон сууцны корпорацийн зүгээс "Энэ ажил манай талаас шалтгаалахгүй, Засгийн газартай зарим нэг асуудал дээр ойлголцох шаардлагатай байгаа" гэсэн тайлбар хийж буй.

Тэгвэл Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг өнөөдөр 30 минут уулзалтынхаа үеэр "1700 гаруй айлын орон сууцанд 8000 гаруй иргэн захиалга өгсөн. Захиалга өгсөн иргэдийг үл хөдлөх хөрөнгөтэй юу, өмнө нь зургаа, найман хувийн зээлд хамрагдаж орон сууц авч байсан уу гэдгийг нягтлах баталгаажуулалт явж байгаа. Хараахан дуусаагүй байна. Азтаныг шалгаруулахдаа уламжлалт арга ашиглана" гэсэн тайлбар хийлээ.

Уламжлалт арга гэдэг нь орон сууцны захиалга өгсөн иргэн бүрийн код бичсэн цааснаас сугалж, азтай орон сууцны эзнийг тодруулах юм байна. Энэ нь автомат машин ашиглаж өөрсдийн танил талдаа байр өгсөн гэх хардлагаас хол байх хамгийн шударга арга гэж Засгийн газрын төвшинд ярьсан юм байна. Мөн Засгийн газрын зүгээс азтаныг энэ долоо хоногийн сүүлээр шалгаруулах боломж бий эсэхийг Төрийн орон сууцны корпорацийн зүгээс лавлахад "Амжихгүй" гэх хариулт өгсөн аж. Тиймээс ирэх долоо хоногт "Буянт-Ухаа" хорооллын орон сууцны азтан шалгарч мэдэх юм байна.

Сануулахад, "Буянт-Ухаа" хорооллын захиалгыг иргэдээс өнгөрсөн гуравдугаар сарын 10-24-ний хооронд авсан юм. Захиалга авснаас хойш бүтэн сарын хугацаа өнгөрч байхад баталгаажуулалт дуусаагүй, иргэд хэзээ байртай болохоо хүлээн хоног тоолж сууна. Төрийн үйлчилгээ цахимжиж, хурдтай болж байгаа тухай Ерөнхий сайдаас эхлээд холбогдох дарга нар ярьдаг ч орон сууцны азтан болохоор захиалгаа өгсөн иргэдийн хувьд хүлээсээр байна.

Г.ДАРЬ


Тамхины хяналтыг өөрчлөх хуулийг дэмжсэнгүй

Чуулганы хуралдаанаар УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүүгийн өргөн барьсан Тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг УИХ-ын чуулганаар хэлэлцэх эсэхийг хэлэлцлээ. Өнгөрсөн онд батлагдсан Тамхины хяналтын тухай хуулийн хэрэгжилт маш сайн, үр дүнгээ өгч байгаа ч тамхи борлуулах цэгийг тодорхой зааг гаргасан нь тамхины худалдааг далд бизнес болгох, тамхи татах тусгай цэггүй зэрэг олон шүүмжлэл дагуулаад байсан учраас Тамхи татах зөвшөөрөгдсөн цэгтэй болох ,тамхины худалдааг зохицуулах, тамхи татах, худалдаалах 500 метр гэсэн хэмжээг багасгаж, 500 алхам болгохыг хуульд тусгасан байна. Хуулийн төсөлтэй холбогдуулан гишүүд асуулт, тодруулга авлаа.

УИХ-ы гишүүн Ц.Нямдорж "Хууль зүйн хувьд нэг зүйл асууя. Ердийн алхаагаар хэмжиж болохуйц 500 алхамыг яаж тооцох вэ. Стандартад алхаа гэдэг хэмжих нэгж орж ирж байгаа юм уу" гэсэн асуултад УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүү "Хуулийг амьдралд хэрэгжүүлэх гэдэг санаа. Олон нийтийн байцаагч нар алхаж очоод л торгуулиа аваач гэсэн санаа" юм.

УИХ-ын гишүүн Г.Уянга "Тамхины хяналтын тухай хууль сайн хууль болсон. Хүүхдүүдийг тамхи татахаас сэргийлж байгаа. Тамхи татдаг гишүүдийг санал хураалтад оролцуулах нь зөв үү. Тамхины хуулиас болж далд тамхи худалдаалалт нэмэгдэж байна" гэсэн асуултад УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүү "Олон нийтийн байцаагч нар байгаа газраасаа 500 алхамын зайд байгаа тодорхой газруудаа тодорхойлох боломжтой гэж үзэж байгаа. Тамхи татдаг хүмүүс санал өгөх биш, тамхины бизнес эрхэлдэг хүмүүсийг санал хураалтад оруулахгүй гэж ярьж болох байх" гэсэн хариулт өглөө. Мөн Үндэсний статистикийн хорооны дарга С.Мэндсайхан "Тамхины дотоодын үйлдвэрлэл 2011-2013 онд буурсан. Импорт 2011-2012 онд нэмэгдээд, сүүлийн хоёр жилийг авч үзвэл импорт найман хувиар буурсан. 2013 оноос импортын янжуур 12 хувиар, дотоодын тамхи 21,4 хувиар өссөн байна" гэсэн мэдээллийг өглөө.

УИХ-ын гишүүн С.Оюун " Хууль сайн хэрэгжиж байгаа учраас заавал хуульд өөрчлөлт оруулах хэрэг байна уу. Энэ хуулийг дэмжихгүй байх нь зүйтэй байх. Хамгийн сайн арга бол тамхи татдаг хүмүүс гэр бүлээ, хүүхдүүдээ бодоод тамхинаас гарах нь зүйтэй" гэсэн саналаа илэрхийллээ.

УИХ-ын гишүүн Я.Содбаатар "Энэ хууль сайн хууль гарсан. Энэ хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр тамхины хуулиа сайжруулъя, хууль хэрэгжих явцад зарим нэг зохицуулалт хийх  нь зүйтэй. Алхам гэдгийг метрээр хэмжих нь зүйтэй байх.  Тамхины хууль бус наймаа бий болсон гэдэг зүйл захууд дээр байсан" гэсэн санал өглөө.

УИХ-ын гишүүн Ё.Отгонбаяр "Тамхи татдаг гишүүд саналаа өгөхгүй гараад явчихлаа гэж УИХ-ын дарга нь хэлж байгаа нь Ашиг сонирхол зөрчиж байна гэж үзэж байгаа юм уу. Харин тэр алхам гэдгийг метр болгох боломж байна уу" УИХ-ын дарга З.Энхболд "Би сануулах үүргэтэй. Үүний дагуу сануулж байгаа юм" гэлээ.

УИХ-ын гишүүн С.Дэмбэрэл "О.Баасанхүү маш энгийн зүйл оруулж ирсэн. Олон улсад тамхи татдаг цэг байдаг учраас энэ хүн оруулж ирсэн байна. Хэрэв хүмүүсийн эрүүл мэндэд анхаарч байгаа бол эрүүл мэнд ба ядуурал  гэсэн хурал хийж байхад үүнд нэгдэж орохгүй байна вэ. Архаг ядуурал, агаарын бохирдол зэрэгт бүгд анхаарлаа хандуулаасай" гэсэн саналаа илэрхийллээ.

Гишүүд үг хэлсний дараа Тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах төслийг хэлэлцэх нь зүйтэй гэсэн саналаар санал хурааж, 57,7 хувийн саналаар гишүүд дэмжих боломжгүй гэж үзлээ. Тиймээс УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүүгийн өргөн барьсан Тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах төслийг хууль санаачлагчид нь буцаалаа.

Үүгээр УИХ-ын чуулганы үдээс өмнөх хуралдаан өндөрлөж, 14.00 цагт үргэлжлэхээр боллоо.

Ш.ОЧ


Н.Алтанхуяг: Би намаас хөөдөг хүн биш

Долоо хоног бүрийн пүрэв гаригийн 12.30 цагт товлогддог "Ерөнхий сайдын 30 минут" уулзалт өнөөдөр боллоо. Уулзалтын эхэнд Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг эдийн засгийг эрчимжүүлэх 100 хоногт ямар ажил хийхээр төлөвлөснөө танилцууллаа.

УИХ-д өргөн мэдүүлсэн Эдийн засгийг идэвхижүүлэх тухай УИХ-ын тогтоолын төсөлд 23 төрлийн арга хэмжээ авахаар төлөвлөсөн бол түүнийг дагаж гарах журамд таван төрлийн 50 гаруй ажил төлөвлөгдсөн тухай Ерөнхий сайд онцлов. Үүнд үндэсний үйлдвэрүүдээ дэмжиж үйлдвэрлэж байгаа бүтээгдэхүүнийг нь төр худалдаж авах, түүнийг сурталчилахад дэмжлэг үзүүлэх.

Төгрөг юанын своп хэлцлийг 20 тэрбум юаниар нэмэгдүүлэх, Зээлийн үндэсний даатгалын корпораци байгуулах. Уул уурхайн салбараас орж ирэх хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэхийн тулд Ашигт малтмалын тухай хуулийг УИХ-аар батлуулах хүрээнд хайгуулын лиценз олгохыг зөвшөөрөх, нүүрсний экспортыг нэмэгдүүлэх, алтны олборлолтыг өсгөх. Асгатын мөнгөний ордын үйл ажиллагааг эхлүүлэх, Хятадын хөрөнгө оруулалттай нүүрс хийжүүлэх үйлдвэр барих ажлыг эхлүүлэх.

Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих сангийн зээлийн хэмжээг 100 хүртэл тэрбум төгрөгөөр нэмэгдүүлэх, ноос ноолуурын үйлдвэрийг нэмж бий болгоход 270 тэрбум төгрөг зарцуулах, 100 мянга ам.долларын хөрөнгө оруулалт татаж буй банк бус санхүүгийн байгууллагын ашгийн татварыг 0 лэх зэрэг нийт 50 гаруй ажил төлөвлөгдсөн байна.

Дээрх мэдээллийг хийсний дараа Ерөнхий сайд сэтгүүлчдийн сонирхсон асуултад дараах хариулт өглөө.

-Өнгөрсөн долоо хоногт та "Авлигатай тэмцэх газар /АТГ/, Ардын нам хоёр ажил хийлгэхгүй байгаа" гэж хэлсэн. АТГ-ын дарга таны тэр үгийг "Хувийн байр суурь нь байх" гэж хэлсэн байсан. Таны хувийн байр суурь байсан уу, эсвэл?

-АТГ-ын тухай хувийн байр сууриа илэрхийлээгүй Ерөнхий сайдын хувиар хэлсэн. Ямар үйл ажиллагаа нь буруу харагдаж байгаа вэ гэхээр эдийн засаг өсч хөгжихөд АТГ-ын явуулж байгаа үйл ажиллагаа маш их саад тотгор учруулж байгаа. Ялангуяа баялаг бүтээж байгаа, юм хийе, бүтээе гээд явж байгаа хүмүүсийг дарамталдаг, барьж авч шоронд хийдэг, энэ бол манай нийгэмд байж болшгүй үзэгдэл учраас хэлсэн.

-Эдийн засгийг идэвхижүүлэх арга хэмжээний хүрээнд нүүрсний борлуулалтыг нэмэгдүүлнэ гэж. Түүхийгээр нь гаргаад ашиг олох уу, үнэ уначихсан байгаа үед?

-Нүүрсний борлуулалтын тухайд нэг хэсгийг түүхийгээр нь экспортолно. Зарим нүүрсийг угаана. Ухаа худагт нүүрс угаах үйлдвэр барьчихсан байгаа, түүгээр зарим нүүрсийг угаалгана. Цаашдаа нүүрсийг угаах болон бусад байдлаар боловсруулахын төлөө явна.

-100 хоногт эдийн засгийг идэвхижүүлэх арга хэмжээ авснаар ам.долларын ханшийг бууруулж, инфляцийг нэг оронтой тоо руу оруулж чадах уу. Гарах үр дүн нь юу байх вэ?

-100 хоногийн хүрээнд 50 гаруй ажлыг эрчимтэй хийснээр эдийн засгийн өсөлт бий болгоно. Инфляцид шууд нөлөө үзүүлэхгүй. Ер нь бол Засгийн газар гаднаас зээл авах бус гадаадын хөрөнгө оруулалтыг татах чиглэлд нэлээн анхаарал тавьж байна. Хэрвээ Концессын гэрээгээр зарим ажлуудаа хийлгэчих юм бол 1 тэрбум ам.доллар ороод ирнэ. Энэ мэт ажлууд дээр онцгой анхаарал тавьж ажиллаж байна.

-Тагнуулын ерөнхий газрын дэд дарга н.Эрдэнийг чөлөөлсөн гэх мэдээлэл байна, үнэн үү. Ямар үндэслэлээр албан тушаалаас нь чөлөөлсөн юм бэ?

-Ерөнхий сайдын захирамжаар өөрчилсөн.

-Үндэслэл нь яг юу вэ. Шинэчлэлийн Засгийн газар байгуулагдаж ажилласан 1.8 жилийн хугацаанд Тагнуулын ерөнхий газрын гурван ч даргыг өөрчиллөө. Улсын нүд, чих болсон байгууллагын удирдлагыг ингэж хурдан өөрчлөөд байх нь эрсдэлтэй биш үү?

-Би өөрөө тавьсан, чөлөөлсөн. Саяхны асуудал.

-"Буянт-Ухаа" хорооллын азтан яагаад шалгарахгүй байна вэ. Төрийн орон сууцны корпорацийн зүгээс "Засгийн газартай ойлголцохгүй байгаагаас ажил саатаж байна" гэх?

-Засгийн газар талаас саатуулсан юм байхгүй. 1700 гаруй орон сууцны захилга дээр 8000 иргэний захиалга ирсэн. Тэр бүгд дээр баталгаажуулалт явж байна. Энэ долоо хоногт амжих уу гэхэд ТОСК-ийн зүгээс "Дахиад долоо хоног шаардлагатай" гэсэн. Электрон сугалаа явуулна гэж байснаа больсон, цаасан сугалаа ашиглана. Ил тод байна. маргаан гарахгүй.

-Давхар дээл тайлах төсөл дээр эсрэг кноп дарсан гишүүдэд Ардчилсан нам хариуцлага тооцох тухай яригдаж байгаа гэх?

-Саяхан аймгуудын Ардчилсан намынхантай цахим хурал хийхэд хариуцлага тооцох асуудлыг шахсан байна лээ.

-УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан "Ерөнхий сайд надад дарамт шахалт үзүүлж намаас хөөнө гэсэн" гэж хэлсэн. Та түүнийг дарамталсан юм уу?

-Би намаас хөөдөг хүн биш, буруу мэдээлэл байна.

Г.ДАРЬ


Бүлгийн удирлагууд ОУВС-ийн төлөөлөгчидтэй уулзав

Олон улсын валютын сан /ОУВС/-гийнхан Монголын өнөөгийн төсөв, эдийн засгийн нөхцөл байдал, цаашдын төлөвийн талаар УИХ дахь МАН-ын бүлгийн удирдлагуудтай Төрийн ордонд өнөөдөр уулзаж ярилцлаа. УИХ-аар хэлэлцэж баталсан хуулийг хүн бүр дагаж мөрдөх учиртай. Гэтэл Монгол Улсын Засгийн газар өөрөө Төсвийн тухай хуулиа зөрчдөг, УИХ үүнд нь хариуцлага тооцохгүй байгаад гайхаж буйгаа ОУВС-гийн Монголыг хариуцсан ажлын хэсгийн ахлагч Коши Мафай илэрхийлжээ.  

УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга С.Бямбацогт хэлэхдээ, Төсвийн тухай хуулиа дагаж мөрдөхийг эрх баригчдад удаа дараа сануулж анхааруулж ирсэн ч олонхиороо түрий барьж хууль зөрчих явдал дэндсэн. Үүний нэг жишээ нь Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийг зөрчсөн явдал юм. Засгийн эрх барина гэдэг толгойд нь юу орсноо хийх бус, бодлоготой байж хуулиа мөрдөж ажиллах учиртайг сөрөг хүчний зүгээс байнга шаардаж ажиллаж байгаа. МАН 27 дугаар Их хурлаараа Хөгжлийн бодлогын баримт бичиг боловсруулж, улмаар УИХ-аар хэлэлцүүлсэн. Дотроо хэт их улстөржиж хуваагдах нь улсын хөгжилд ямар их сөрөг үр дагавартайг эрх баригчид ойлгож эхэлсэн нь сөрөг хүчнээс оруулсан дээрх хөгжлийн цогц бодлогыг хүлээн зөвшөөрч дэмжсэн явдал" гэж онцлов.

Хөгжлийн асуудлаарх МАН-ын бүлгийн байр суурьтай санал нэг байгаагаа ОУВС-гийн төлөөлөгчид тэмдэглээд, Монгол Улсын  хөгжлийн бодлогыг дэмжиж, хамтарч ажиллахад бэлэн байгаагаа  илэрхийллээ.



Түүнчлэн уулзалтын үеэр МАН-ын бүлгийн дэд дарга Д.Оюунхорол хэлэхдээ "МАН эдийн засгийн бодлогыг улстөржүүлж болохгүй гэж үздэг. Үнэхээр эрх баригчид өрийн босгоо нэмэгдүүлье гэж байгаа бол үр дүн нь яаж гарах юм, ямар төсөл хөтөлбөрт зарцуулах гээд байгаагаа маш тодорхой болгох хэрэгтэй" гэв.

Ш.ОЧ