2014/04/19

С.Хүрэлбаатар: Ерөнхийлөгч Монголдоо эмнэлэгтэй очиноо

Монгол Улсаас Япон улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн Эрхт элчин сайд С.Хүрэлбаатартай утсаар холбогдож ярилцлаа.



-Сайн байна уу. Сайхан хаваржиж байна уу. Та Японд эмчлүүлж байгаа Монгол Улсын Ерөнхийлөгчтэй холбоотой байгаа байх.Юуны түрүүнд Ерөнхийлөгчийн биеийн байдлын талаар асууя?

-Сайхан хаваржиж байна. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Токиогийн их сургуулийн харьяа эмнэлэгт хэвтэж мэс засал хийлгэсэн. Нурууны, бас ч хүндэд тооцогдох мэс засал хийлгэсэн нь амжилттай сайн болж, эдгэрэлт нь хурдан байгаа юм байна. Хэд хоногоос эх орондоо буцаж болно гэж эмч нар нь хэлсэн байна лээ.

-Японы Ерөнхий сайд Ш.Абэ Монгол Улсын Ерөнхийлөгчтэй уулзаж зоог барьсан тухай мэдээлэл ирсэн. Эмчлүүлэхийн хажуугаар албан уулзалтууд хийж байгаа юу?

-Тэгж байна. Эмнэлгээс гарсныхаа дараа хэд хэдэн албан уулзалт хийлээ. Хамгийн түрүүнд Японы Ерөнхий сайд Ш.АбэМонгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийг албан өргөөндөө урьж үдийн зоог барьж, тодорхой асуудлуудаар санал солилцлоо. Японы талын албаны бусад хүмүүс ч Ерөнхийлөгчийг эргэж очсон. Эрх баригч Либерал ардчилсан намын Улс төрийн зөвлөлдөх хорооны дэд дарга Яши Шиозаки, тус намын Япон-Монголын найрамдлын бүлгийн нарийн бичгийн дарга Хаяаши, олон нийт, эдийн засагчдын төлөөлөл гэх мэт албаны хүмүүс эргэж уулзацгаалаа.

-Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Японы Ерөнхий сайд нарын уулзалтын үеэр ямар асуудлуудыг хөндөж ярилцсан бэ?

-Уулзалтын үеэр Ерөнхий сайд Ш.АбэМонгол, Япон хоёр орны харилцаа хамгийн таатай үедээ, найрсаг уур амьсгалд, өндөр түвшинд эрчимтэй хөгжиж байгааг дурдаж байлаа. Үүнд хоёр орны удирдагчдын хувийн найрсаг харилцаа ч нөлөөлж байгааг хэлж байсан. Өнгөрсөн жил Японы Ерөнхий сайдын Монгол Улсад хийсэн айлчлал, Монгол Улсын Ерөнхий сайдын Японд хийсэн айлчлалын үр дүнд байгуулсан Стратегийн харилцааг хөгжүүлэх дунд хугацааны хөтөлбөр амжилттай хэрэгжиж байна. Хөтөлбөрт заасан арга хэмжээнүүдийг цаашид хөгжүүлэх нь чухал юм гэдгийг тэмдэглэн хэлж байсан.

-Японы Ерөнхий сайдын Монгол Улсад хийсэн айлчлалын үеэр хийгдсэн "Улаанбаатарын яриа, хэлэлцээ"-ний үр дүнгийн талаар ярилцав уу?

Бүс нутгийн тогтвортой, аюулгүй байдлыг хангахад Монгол Улсын оруулж байгаа хувь нэмэр, "Улаанбаатарын яриа, хэлэлцээ" санаачлагын ач холбогдлыгЕрөнхий сайд Ш.Абэ өндрөөр үнэллээ. Энэ хүрээнд Япон-умард Солонгосын уулзалт, яриа, хэлэлцээ Монгол Улсын оролцоо, дэмжлэгээр урагшилж, үүнд  Монгол Улсын Ерөнхийлөгч биечлэн анхаарч байгаад талархал илэрхийллээ. Цаашдаа Зүүн хойд Азийн тогтвортой, аюулгүй байдлыг хангах чиглэлээр хоёр орон хамтарч ажиллая. Ази, Номхон далайн бүс нутагт хамтын ажиллагаага өргөжүүлье. Монгол Улсыг бүс нутгийн интеграцчилал, хамтын ажиллагааны механизмуудад нэгдэхэд нь дэмжлэг үзүүлье гэж байлаа.

-Монголд өгөөжтэй өөр ямар асуудал шийдэгдэх гэж байгаа бол?

Ерөнхий сайд Ш.Абэ хэд хэдэн тодорхой зүйлийг Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржид амласан. Монголын эдийн засгийг тогтвортой хөгжүүлэхэд тус болохуйц томоохон төслийг хэрэгжүүлэхэд Япон улс дэмжиж туслахаа амлалаа. Төслийг хэрэгжүүлэх ажлыг хийх боловсон хүчнийг бэлтгэхэд туслана гэлээ. Өнгөрсөн жил Монголд айлчлахдаа амласан ёсоор Монголоос мянган залууг инженер, техникийн мэргэжлээр сургахад зориулж 7,5 тэрбум иенийн хөнгөлөлттэй зээл өгөхөөр шийдсэн байна. Монголын ард түмэнд зориулж Японы Засгийн газрын буцалтгүй тусламжаар хамгийн орчин үеийн оношлогоо, эмчилгээний 200 ортой эмнэлгийг байгуулах ажлыг эцэслэн шийдсэн гэдгээ хэлсэн. Монголд олон улсын нисэх буудал барих ажил амжилтай үргэлжилж байгаад Японы тал сэтгэл хангалуун байгаагаа илэрхийлж, зөвхөн зорчигч тээвэр төдийгүй, Евро-Азийг холбосон ачаа тээврийн төв байгуулах ажлыг судалж үзье гэж байна.

-Сайхан мэдээ байна. Эмнэлэг байгуулах  асуудлаар тодруулж асуумаар байна.

-Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Японд эмчлүүлж сайхан эдгэрээд буцах гэж байгаадаа талархаж буйгаа энэ үеэр илэрхийлсэн. Бас Монголын жирийн иргэд Японы чанартай эмнэлгийн үйлчилгээг эх орондоо хүлээж аваасай гэсэн үүднээс орчин үеийн эмнэлгийг Улаанбаатарт байгуулах хүсэлт гаргасныг Японы тал хүлээн авч шийдвэрлэж өгч байгаад баярласнаа илэрхийллээ.

Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Японд хагалгаа хийлгэж эдгэрээд буцах гэж байгаа төдийгүй, монголчууддаа Японы эмчилгээ, үйлчилгээг ойртуулахын төлөө санаа тавьж, тодорхой ажлыг бүтээж байгааг хэлэхэд таатай байна. Ерөнхийлөгч эмнэлэгээс гарсан ч очиж үзүүлж байгаа. Мөн хийгдсэн албан уулзалтууд тун үр дүнтэй байгаад баяртай байна.  Үүнээс гадна эрүүл мэндийн хэд хэдэн төслийг хэрэгжүүлэхээр олон нийтийн байгууллага, хүмүүстэй ярилцсан. Японы зүрхний эмч нарын баг Монголд очиж, ялангуяа хүүхдэд зүрхний хагалгаа хийх ажлыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор урт хугацаагаар, Улаанбаатар хот төдийгүй орон нутагт хийж байхаа амлалаа. Бас Японы эрүү, нүүрний эмч нарын багтай уулзсан. Тэд Монголд очиж эрүү, нүүрний согог, тагнай, уруулын сэтэрхий засах ажилбарыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор урт хугацаанд хийж өгөхөөр болсон.

Б.ЭНХ

С.Хүрэлбаатар: Ерөнхийлөгч Монголдоо эмнэлэгтэй очноо

Монгол Улсаас Япон улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн Эрхт элчин сайд С.Хүрэлбаатартай утсаар холбогдож ярилцлаа.



-Сайн байна уу. Сайхан хаваржиж байна уу. Та Японд эмчлүүлж байгаа Монгол Улсын Ерөнхийлөгчтэй холбоотой байгаа байх.Юуны түрүүнд Ерөнхийлөгчийн биеийн байдлын талаар асууя?

-Сайхан хаваржиж байна. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Токиогийн их сургуулийн харьяа эмнэлэгт хэвтэж мэс засал хийлгэсэн. Нурууны, бас ч хүндэд тооцогдох мэс засал хийлгэсэн нь амжилттай сайн болж, эдгэрэлт нь хурдан байгаа юм байна. Хэд хоногоос эх орондоо буцаж болно гэж эмч нар нь хэлсэн байна лээ.

-Японы Ерөнхий сайд Ш.Абэ Монгол Улсын Ерөнхийлөгчтэй уулзаж зоог барьсан тухай мэдээлэл ирсэн. Эмчлүүлэхийн хажуугаар албан уулзалтууд хийж байгаа юу?

-Тэгж байна. Эмнэлгээс гарсныхаа дараа хэд хэдэн албан уулзалт хийлээ. Хамгийн түрүүнд Японы Ерөнхий сайд Ш.АбэМонгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийг албан өргөөндөө урьж үдийн зоог барьж, тодорхой асуудлуудаар санал солилцлоо. Японы талын албаны бусад хүмүүс ч Ерөнхийлөгчийг эргэж очсон. Эрх баригч Либерал ардчилсан намын Улс төрийн зөвлөлдөх хорооны дэд дарга Яши Шиозаки, тус намын Япон-Монголын найрамдлын бүлгийн нарийн бичгийн дарга Хаяаши, олон нийт, эдийн засагчдын төлөөлөл гэх мэт албаны хүмүүс эргэж уулзацгаалаа.

-Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Японы Ерөнхий сайд нарын уулзалтын үеэр ямар асуудлуудыг хөндөж ярилцсан бэ?

-Уулзалтын үеэр Ерөнхий сайд Ш.АбэМонгол, Япон хоёр орны харилцаа хамгийн таатай үедээ, найрсаг уур амьсгалд, өндөр түвшинд эрчимтэй хөгжиж байгааг дурдаж байлаа. Үүнд хоёр орны удирдагчдын хувийн найрсаг харилцаа ч нөлөөлж байгааг хэлж байсан. Өнгөрсөн жил Японы Ерөнхий сайдын Монгол Улсад хийсэн айлчлал, Монгол Улсын Ерөнхий сайдын Японд хийсэн айлчлалын үр дүнд байгуулсан Стратегийн харилцааг хөгжүүлэх дунд хугацааны хөтөлбөр амжилттай хэрэгжиж байна. Хөтөлбөрт заасан арга хэмжээнүүдийг цаашид хөгжүүлэх нь чухал юм гэдгийг тэмдэглэн хэлж байсан.

-Японы Ерөнхий сайдын Монгол Улсад хийсэн айлчлалын үеэр хийгдсэн "Улаанбаатарын яриа, хэлэлцээ"-ний үр дүнгийн талаар ярилцав уу?

Бүс нутгийн тогтвортой, аюулгүй байдлыг хангахад Монгол Улсын оруулж байгаа хувь нэмэр, "Улаанбаатарын яриа, хэлэлцээ" санаачлагын ач холбогдлыгЕрөнхий сайд Ш.Абэ өндрөөр үнэллээ. Энэ хүрээнд Япон-умард Солонгосын уулзалт, яриа, хэлэлцээ Монгол Улсын оролцоо, дэмжлэгээр урагшилж, үүнд  Монгол Улсын Ерөнхийлөгч биечлэн анхаарч байгаад талархал илэрхийллээ. Цаашдаа Зүүн хойд Азийн тогтвортой, аюулгүй байдлыг хангах чиглэлээр хоёр орон хамтарч ажиллая. Ази, Номхон далайн бүс нутагт хамтын ажиллагаага өргөжүүлье. Монгол Улсыг бүс нутгийн интеграцчилал, хамтын ажиллагааны механизмуудад нэгдэхэд нь дэмжлэг үзүүлье гэж байлаа.

-Монголд өгөөжтэй өөр ямар асуудал шийдэгдэх гэж байгаа бол?

Ерөнхий сайд Ш.Абэ хэд хэдэн тодорхой зүйлийг Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржид амласан. Монголын эдийн засгийг тогтвортой хөгжүүлэхэд тус болохуйц томоохон төслийг хэрэгжүүлэхэд Япон улс дэмжиж туслахаа амлалаа. Төслийг хэрэгжүүлэх ажлыг хийх боловсон хүчнийг бэлтгэхэд туслана гэлээ. Өнгөрсөн жил Монголд айлчлахдаа амласан ёсоор Монголоос мянган залууг инженер, техникийн мэргэжлээр сургахад зориулж 7,5 тэрбум иенийн хөнгөлөлттэй зээл өгөхөөр шийдсэн байна. Монголын ард түмэнд зориулж Японы Засгийн газрын буцалтгүй тусламжаар хамгийн орчин үеийн оношлогоо, эмчилгээний 200 ортой эмнэлгийг байгуулах ажлыг эцэслэн шийдсэн гэдгээ хэлсэн. Монголд олон улсын нисэх буудал барих ажил амжилтай үргэлжилж байгаад Японы тал сэтгэл хангалуун байгаагаа илэрхийлж, зөвхөн зорчигч тээвэр төдийгүй, Евро-Азийг холбосон ачаа тээврийн төв байгуулах ажлыг судалж үзье гэж байна.

-Сайхан мэдээ байна. Эмнэлэг байгуулах  асуудлаар тодруулж асуумаар байна.

-Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Японд эмчлүүлж сайхан эдгэрээд буцах гэж байгаадаа талархаж буйгаа энэ үеэр илэрхийлсэн. Бас Монголын жирийн иргэд Японы чанартай эмнэлгийн үйлчилгээг эх орондоо хүлээж аваасай гэсэн үүднээс орчин үеийн эмнэлгийг Улаанбаатарт байгуулах хүсэлт гаргасныг Японы тал хүлээн авч шийдвэрлэж өгч байгаад баярласнаа илэрхийллээ.

Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Японд хагалгаа хийлгэж эдгэрээд буцах гэж байгаа төдийгүй, монголчууддаа Японы эмчилгээ, үйлчилгээг ойртуулахын төлөө санаа тавьж, тодорхой ажлыг бүтээж байгааг хэлэхэд таатай байна. Ерөнхийлөгч эмнэлэгээс гарсан ч очиж үзүүлж байгаа. Мөн хийгдсэн албан уулзалтууд тун үр дүнтэй байгаад баяртай байна.  Үүнээс гадна эрүүл мэндийн хэд хэдэн төслийг хэрэгжүүлэхээр олон нийтийн байгууллага, хүмүүстэй ярилцсан. Японы зүрхний эмч нарын баг Монголд очиж, ялангуяа хүүхдэд зүрхний хагалгаа хийх ажлыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор урт хугацаагаар, Улаанбаатар хот төдийгүй орон нутагт хийж байхаа амлалаа. Бас Японы эрүү, нүүрний эмч нарын багтай уулзсан. Тэд Монголд очиж эрүү, нүүрний согог, тагнай, уруулын сэтэрхий засах ажилбарыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор урт хугацаанд хийж өгөхөөр болсон.

Б.ЭНХ

2014/04/18

ГХЯ-ны “Нээлттэй өдөрлөг” болж байна

Гадаад харилцааны яамны үйл ажиллагааг олон нийтэд сурталчлах "Нээлттэй өдөрлөг" Чингисийн талбайд болж байна. "Нээлттэй өдөрлөг"-ийн үеэр яамны газар нэгжүүд болон Улаанбаатар дахь гадаадын Дипломат төлөөлөгчийн газрууд өөрсдийн үйл ажиллагааг танилцуулж, иргэдийн сонирхсон асуултад хариулт өгч буй аж. Мөн Консулын газрынхан виз мэдүүлэх, гадаадад зорчихтой холбоотой зөвлөгөө өгч, нотариатын үйлчилгээ үзүүлэн, хилийн чанадад байгаа зарим ДТГ-тай иргэдийг  холбох зэрэг арга хэмжээг зохион байгуулж байна. Мөн Гадаад харилцааны төв архивын үзэсгэлэн гарч, архивтай холбоотой үйлчилгээ үзүүлэх бөгөөд Дипломат ёслолын албанаас дипломат ёслолын талаар мэдээлэл өгч байгаа юм.

Тус яам нь Монгол Улсын тусгаар тогтнол, төрийн бүрэн эрхт байдал, нутаг дэвсгэрийн бүтэн байдлыг олон улсын харилцааны зарчим, эрх зүйн хувьд баталгаажуулж байдаг бөгөөд үндэсний ашиг сонирхол, байр суурь, нэр хүндийг олон улсын хэмжээнд дипломат аргаар бататган хамгаалах зорилготой юм.

Монгол Улс дэлхийн 173 улстай дипломат харилцаатай бөгөөд хилийн чанадад 32 элчин сайдын яам, хоёр Байнгын төлөөлөгчийн газар, есөн Ерөнхий консулын газар, гурван консулын газар ажиллуулж байгаа бөгөөд үүнээс гадна Монголд буй бүхий л консулын газруудтай тус яам харилцаатай ажилладаг аж.

Нээлттэй өдөрлөгийн үеэр иргэд Гадаад харилцааны яамны архивын үзмэр, үе үеийн гадаад паспорт, үе үеийн тамга хэрэглэлтэй танилцаж байсан бөгөөд Монгол дахь консулын газар бүрийн тухайн улсын онцлогийг илтгэсэн мэндчилгээг сонирхож, өөрт хэрэгтэй мэдээллийг шууд тус газрын дарга удирдлагуудаас нь лавлаж, Элчин сайдын газруудын бэлтгэсэн мэдээллүүдтэй танилцаж байв.

Тухайлбал Франц улсын Элчин сайдын яам, хамтран танилцуулгаа бэлтгэсэн Монгол-Францын төвөөс хэлний сургалтынх нь талаар, Турк улсын Элчин сайдын яамныхнаас тус улсад аялал жуулчлал хийх боломжийн талаар, Кувейт, Хойд Солонгос зэрэг улсын Элчин сайдын яамныхнаас тус улсын соёлынх нь талаар илүүтэй сонирхож байлаа.

Б.МАНДАХ


С.Хүрэлбаатар: Ерөнхийлөгч эмнэлэгтээ очиж байгаа

Монгол Улсаас Япон улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн Эрхт элчин сайд С.Хүрэлбаатартай утсаар холбогдож ярилцлаа.



-Сайн байна уу. Сайхан хаваржиж байна уу. Та Японд эмчлүүлж байгаа Монгол Улсын Ерөнхийлөгчтэй холбоотой байгаа байх.Юуны түрүүнд Ерөнхийлөгчийн биеийн байдлын талаар асууя?

-Сайхан хаваржиж байна. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Токиогийн их сургуулийн харьяа эмнэлэгт хэвтэж мэс засал хийлгэсэн. Нурууны, бас ч хүндэд тооцогдох мэс засал хийлгэсэн нь амжилттай сайн болж, эдгэрэлт нь хурдан байгаа юм байна. Хэд хоногоос эх орондоо буцаж болно гэж эмч нар нь хэлсэн байна лээ.

-Японы Ерөнхий сайд Ш.Абэ Монгол Улсын Ерөнхийлөгчтэй уулзаж зоог барьсан тухай мэдээлэл ирсэн. Эмчлүүлэхийн хажуугаар албан уулзалтууд хийж байгаа юу?

-Тэгж байна. Эмнэлгээс гарсныхаа дараа хэд хэдэн албан уулзалт хийлээ. Хамгийн түрүүнд Японы Ерөнхий сайд Ш.АбэМонгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийг албан өргөөндөө урьж үдийн зоог барьж, тодорхой асуудлуудаар санал солилцлоо. Японы талын албаны бусад хүмүүс ч Ерөнхийлөгчийг эргэж очсон. Эрх баригч Либерал ардчилсан намын Улс төрийн зөвлөлдөх хорооны дэд дарга Яши Шиозаки, тус намын Япон-Монголын найрамдлын бүлгийн нарийн бичгийн дарга Хаяаши, олон нийт, эдийн засагчдын төлөөлөл гэх мэт албаны хүмүүс эргэж уулзацгаалаа.

-Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Японы Ерөнхий сайд нарын уулзалтын үеэр ямар асуудлуудыг хөндөж ярилцсан бэ?

-Уулзалтын үеэр Ерөнхий сайд Ш.АбэМонгол, Япон хоёр орны харилцаа хамгийн таатай үедээ, найрсаг уур амьсгалд, өндөр түвшинд эрчимтэй хөгжиж байгааг дурдаж байлаа. Үүнд хоёр орны удирдагчдын хувийн найрсаг харилцаа ч нөлөөлж байгааг хэлж байсан. Өнгөрсөн жил Японы Ерөнхий сайдын Монгол Улсад хийсэн айлчлал, Монгол Улсын Ерөнхий сайдын Японд хийсэн айлчлалын үр дүнд байгуулсан Стратегийн харилцааг хөгжүүлэх дунд хугацааны хөтөлбөр амжилттай хэрэгжиж байна. Хөтөлбөрт заасан арга хэмжээнүүдийг цаашид хөгжүүлэх нь чухал юм гэдгийг тэмдэглэн хэлж байсан.

-Японы Ерөнхий сайдын Монгол Улсад хийсэн айлчлалын үеэр хийгдсэн "Улаанбаатарын яриа, хэлэлцээ"-ний үр дүнгийн талаар ярилцав уу?

Бүс нутгийн тогтвортой, аюулгүй байдлыг хангахад Монгол Улсын оруулж байгаа хувь нэмэр, "Улаанбаатарын яриа, хэлэлцээ" санаачлагын ач холбогдлыгЕрөнхий сайд Ш.Абэ өндрөөр үнэллээ. Энэ хүрээнд Япон-умард Солонгосын уулзалт, яриа, хэлэлцээ Монгол Улсын оролцоо, дэмжлэгээр урагшилж, үүнд  Монгол Улсын Ерөнхийлөгч биечлэн анхаарч байгаад талархал илэрхийллээ. Цаашдаа Зүүн хойд Азийн тогтвортой, аюулгүй байдлыг хангах чиглэлээр хоёр орон хамтарч ажиллая. Ази, Номхон далайн бүс нутагт хамтын ажиллагаага өргөжүүлье. Монгол Улсыг бүс нутгийн интеграцчилал, хамтын ажиллагааны механизмуудад нэгдэхэд нь дэмжлэг үзүүлье гэж байлаа.

-Монголд өгөөжтэй өөр ямар асуудал шийдэгдэх гэж байгаа бол?

Ерөнхий сайд Ш.Абэ хэд хэдэн тодорхой зүйлийг Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржид амласан. Монголын эдийн засгийг тогтвортой хөгжүүлэхэд тус болохуйц томоохон төслийг хэрэгжүүлэхэд Япон улс дэмжиж туслахаа амлалаа. Төслийг хэрэгжүүлэх ажлыг хийх боловсон хүчнийг бэлтгэхэд туслана гэлээ. Өнгөрсөн жил Монголд айлчлахдаа амласан ёсоор Монголоос мянган залууг инженер, техникийн мэргэжлээр сургахад зориулж 7,5 тэрбум иенийн хөнгөлөлттэй зээл өгөхөөр шийдсэн байна. Монголын ард түмэнд зориулж Японы Засгийн газрын буцалтгүй тусламжаар хамгийн орчин үеийн оношлогоо, эмчилгээний 200 ортой эмнэлгийг байгуулах ажлыг эцэслэн шийдсэн гэдгээ хэлсэн. Монголд олон улсын нисэх буудал барих ажил амжилтай үргэлжилж байгаад Японы тал сэтгэл хангалуун байгаагаа илэрхийлж, зөвхөн зорчигч тээвэр төдийгүй, Евро-Азийг холбосон ачаа тээврийн төв байгуулах ажлыг судалж үзье гэж байна.

-Сайхан мэдээ байна. Эмнэлэг байгуулах  асуудлаар тодруулж асуумаар байна.

-Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Японд эмчлүүлж сайхан эдгэрээд буцах гэж байгаадаа талархаж буйгаа энэ үеэр илэрхийлсэн. Бас Монголын жирийн иргэд Японы чанартай эмнэлгийн үйлчилгээг эх орондоо хүлээж аваасай гэсэн үүднээс орчин үеийн эмнэлгийг Улаанбаатарт байгуулах хүсэлт гаргасныг Японы тал хүлээн авч шийдвэрлэж өгч байгаад баярласнаа илэрхийллээ.

Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Японд хагалгаа хийлгэж эдгэрээд буцах гэж байгаа төдийгүй, монголчууддаа Японы эмчилгээ, үйлчилгээг ойртуулахын төлөө санаа тавьж, тодорхой ажлыг бүтээж байгааг хэлэхэд таатай байна. Ерөнхийлөгч эмнэлэгээс гарсан ч очиж үзүүлж байгаа. Мөн хийгдсэн албан уулзалтууд тун үр дүнтэй байгаад баяртай байна.  Үүнээс гадна эрүүл мэндийн хэд хэдэн төслийг хэрэгжүүлэхээр олон нийтийн байгууллага, хүмүүстэй ярилцсан. Японы зүрхний эмч нарын баг Монголд очиж, ялангуяа хүүхдэд зүрхний хагалгаа хийх ажлыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор урт хугацаагаар, Улаанбаатар хот төдийгүй орон нутагт хийж байхаа амлалаа. Бас Японы эрүү, нүүрний эмч нарын багтай уулзсан. Тэд Монголд очиж эрүү, нүүрний согог, тагнай, уруулын сэтэрхий засах ажилбарыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор урт хугацаанд хийж өгөхөөр болсон.

Б.ЭНХ

УИХ ирэх долоо хоногт ямар ажил хийх вэ?

УИХ-ын даргын дэргэдэх Зөвлөл өчигдөр /IV.18/ хуралдаж, ирэх долоо хоногт буюу дөрөвдүгээр сарын 21-25-нд УИХ-ын чуулган, Байнгын хороод, нам, эвслийн бүлгүүдийн хэлэлцэх асуудал, хуулийн төслийн жагсаалтыг баталжээ.

Өнгөрсөн пүрэв гаригт /IV.17/ хуралдсан УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцсэн Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлгийг ирэх долоо хоногт хийнэ. Тодруулбал, дөрөвдүгээр сарын 22-ны мягмар гаригт хуралдах Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны хуралдаанаар дээрх "давхар дээл"-ийн төслийг хэлэлцэж, улмаар УИХ-ын чуулганы ирэх пүрэв гаригийн хуралдаанаар эцсийн хэлэлцүүлгийг хийх ажээ. Тус хуулийн төслийг чуулганы хуралдаанаар хэлэлцэх явцад хуулийн хэрэгжүүлж эхлэх хугацааг 2014 оны долдугаар сарын 1 байхаар тусгасан зарчмын зөрүүтэй саналаар санал хурааж, санал хураалтад 69 гишүүн оролцсоны 35 /50.7/ нь саналыг дэмжиж, 34 буюу 49.3 хувь нь байнгын хорооны саналыг дэмжээгүй билээ.

2014  ОНЫ  ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 21-25-НЫ ӨДРҮҮДЭД НАМ, ЭВСЛИЙН БҮЛЭГ, АЖЛЫН ХЭСЭГ, БАЙНГЫН ХОРОО, ЧУУЛГАНЫ НЭГДСЭН ХУРАЛДААНААР ХЭЛЭЛЦЭХ АСУУДАЛ, ХУВААРЬ
НЭГ.УЛСЫН ИХ ХУРАЛ ДАХЬ НАМ, ЭВСЛИЙН БҮЛГИЙН ХУРАЛДААН:
Дөрөвдүгээр сарын 21-ний  Даваа гарагт:

•        Улсын Их Хурал дахь Ардчилсан намын бүлгийн хуралдаан  "А" танхимд;
•        Улсын Их Хурал дахь Монгол ардын намын бүлгийн хуралдаан "Б" танхимд;
•   Улсын Их Хурал дахь МАХН-МҮАН-ын "Шударга ёс" эвслийн бүлгийн хуралдаан "В" танхимд.

ХОЁР.АЖЛЫН ХЭСГИЙН ХУРАЛДААН:

Дөрөвдүгээр сарын 21-ний  Даваа гарагт:

•Соёлын өвийг хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/ болон холбогдох бусад хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байнгын хорооны ажлын хэсгийн хуралдаан 13.00 цагаас 334 тоот өрөөнд;

•Монгол Улсын хөгжлийн урт хугацааны бодлогын баримт бичгийн төслийг боловсруулах үүрэг бүхий Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны ажлын хэсгийн хуралдаан 14.00 цагаас "Б" танхимд;

•Монгол Улсын Үндэсний статистикийн хороо болон Санхүүгийн зохицуулах хорооны 2013 оны үйл ажиллагааны тайланг Байнгын хороогоор хэлэлцүүлэх үүрэг бүхий Эдийн засгийн байнгын хорооны ажлын хэсгийн хуралдаан 15.00 цагаас 334 тоот өрөөнд;

•Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн тухай /шинэчилсэн найруулга/ болон холбогдох бусад хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий Хууль зүйн байнгын хорооны ажлын дэд хэсгийн хуралдаан 14.00 цагаас "В" танхимд;

•Малын индексжүүлсэн даатгалын тухай болон холбогдох бусад хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны ажлын хэсгийн хуралдаан 14.00 цагаас "Г" танхимд;

•Галт зэвсгийн тухай /шинэчилсэн найруулга/ болон холбогдох бусад хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий Хууль зүйн байнгын хорооны ажлын дэд хэсгийн хуралдаан 15.00 цагаас "В" танхимд;

•Хууль сахиулагчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн төсөл болон холбогдох бусад хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий Хууль зүйн байнгын хорооны ажлын дэд хэсгийн хуралдаан 16.00 цагаас "В" танхимд.

Дөрөвдүгээр сарын  22-ны  Мягмар гарагт:

•Хотыг дахин хөгжүүлэх тухай, Хот байгуулалтын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай, Газрын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий Эдийн засгийн байнгын хорооны ажлын дэд хэсгийн хуралдаан 10.00 цагаас 334 тоот өрөөнд.

Дөрөвдүгээр сарын  23-ны  Лхагва гарагт:

•Гол, мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хориглох тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай болон холбогдох бусад хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий  Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны ажлын дэд хэсгийн хуралдаан 14.00 цагаас 334 тоот өрөөнд;

•Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байнгын хороо Эрүүл мэндийн яамны болон эмнэлгүүдийн удирдлагуудтай уулзалт, ярилцлага 14.00 цагаас "Б" танхимд.

4 дүгээр сарын  25-ны  Баасан гарагт:

•Малын индексжүүлсэн даатгалын тухай болон холбогдох бусад хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны ажлын дэд хэсгийн хуралдаан 14.00 цагаас "Г" танхимд.

ГУРАВ. БАЙНГЫН  ХОРООНЫ ХУРАЛДААН:

Дөрөвдүгээр сарын 22-ны  Мягмар гарагт:

1.    Төсвийн байнгын хорооны хуралдаан  09.00 цагаас "А"  танхимд:

Хэлэлцэх асуудал:

•Гаалийн албан татвараас чөлөөлөх тухай, Нэмэгдсэн өртгийн албан татвараас чөлөөлөх тухай хуулийн төслүүд  /Засгийн газар 2014.4.11-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, Амгалан дулааны станцын тоног төхөөрөмжийг чөлөөлөх, анхны хэлэлцүүлэг/;

•Онцгой албан татварын тухай, Ашигт малтмалын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүд /Засгийн газар 2014.02.28-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, татварыг төгрөгөөр ногдуулах, анхны хэлэлцүүлэг/;

• Үндэсний аудитын газрын 2013 оны үйл ажиллагааны тайлан.

2.    Хууль зүйн  байнгын  хорооны хуралдаан  09.00 цагаас "Б"   танхимд:

Хэлэлцэх асуудал:

•Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүд /шүүхийн багц хуулийн хүрээнд шүүхэд хэрэг хуваарилах тухай, эцсийн хэлэлцүүлэг/; 

•Хохирлыг эргэн төлөгдөх нөхцөлөөр барагдуулах тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Засгийн газар 2013.12.05-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, эцсийн хэлэлцүүлэг/.

3.    Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны хуралдаан 13.00 цагаас 
"Б"  танхимд:

Хэлэлцэх асуудал:

•Тамхин бүтээгдэхүүний хууль бус худалдааг устгах тухай протоколыг соёрхон батлах тухай хуулийн төсөл /Засгийн газар 2014.4.16-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн/.

4.Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны хуралдаан 14.00 цагаас "А" танхимд:
Хэлэлцэх асуудал:

•Засгийн газрын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Улсын Их Хурлын гишүүн С.Дэмбэрэл, А.Бакей, Р.Гончигдорж, Д.Лүндээжанцан, Сү.Батболд, Н.Батцэрэг нар 2014.3.25-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, агаарын бохирдлын  талаар,  анхны хэлэлцүүлэг/;

•Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүд  /Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж өргөн мэдүүлсэн, эцсийн  хэлэлцүүлэг/;

•Хяналтын тухай хууль болон холбогдох бусад хуулийн төслүүд /Засгийн газар 2014.4.01-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх/.

Дөрөвдүгээр сарын 23-ны  Лхагва гарагт:

1.Эдийн засгийн байнгын хорооны хуралдаан 09.00 цагаас "А" танхимд:

Хэлэлцэх асуудал:

•"Эдийн засгийг эрчимжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай" Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл /Засгийн газар  2014.4.18-ны өдөр нэн яаралтай хэлэлцүүлэхээр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх/;

•Санхүүгийн зохицуулах хорооны 2013 оны үйл ажиллагааны тайлан;

•Үндэсний статистикийн хорооны 2013 оны үйл ажиллагааны тайлан.

2.Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байнгын хорооны хуралдаан 09.00 цагаас "Б" танхимд:

Хэлэлцэх асуудал:

•Тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Улсын Их Хурлын гишүүн О.Баасанхүү 2014.4.16-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх/;

•"Эмийн талаар төрөөс баримтлах бодлого батлах тухай" Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл /Засгийн газар 2014.4.16-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх/;

•Шинжлэх ухаан, технологийн салбарын талаарх хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийн байдал, Шинжлэх ухааны академийн харьяа эрдэм шинжилгээний хүрээлэнгийн үйл ажиллагаатай танилцах, санал, дүгнэлт гаргах үүрэг бүхий ажлын хэсгийн санал, дүгнэлт, Байнгын хорооны тогтоолын төсөл;

•Мянганы хөгжлийн зорилтууд болон ядуурлыг бууруулах асуудлын дэд хорооны даргыг сонгох тухай;

•Намрын чуулганы завсарлагааны хугацаанд хийсэн ажлын тайлан;

•Хаврын чуулганы болон түүний завсарлагааны хугацаанд хийх ажлын төлөвлөгөө батлах;

•Хамтын тэтгэврийн тухай хуулийн төслийг Байнгын хороо, чуулганаар хэлэлцүүлэх бэлтгэл хангах, санал, дүгнэлтийн төсөл боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулах тухай.

ДӨРӨВ. УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ХАВРЫН ЭЭЛЖИТ ЧУУЛГАНЫ НЭГДСЭН ХУРАЛДААН:


•"Эдийн засгийг эрчимжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай" Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл /Засгийн газар  2014.4.18-ны өдөр нэн яаралтай хэлэлцүүлэхээр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх/;

•Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Монгол Улсын Шүүхийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүд /шүүхийн багц хуулийн хүрээнд шүүхэд хэрэг хуваарилах тухай, эцсийн хэлэлцүүлэг/;

•Хохирлыг эргэн төлөгдөх нөхцөлөөр барагдуулах тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Засгийн газар 2013.12.05-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, эцсийн хэлэлцүүлэг/;

•Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүд  /Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж өргөн мэдүүлсэн, эцсийн  хэлэлцүүлэг/;

•Тамхин бүтээгдэхүүний хууль бус худалдааг устгах тухай протоколыг соёрхон батлах тухай хуулийн төсөл /Засгийн газар 2014.4.16-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн/;

•Онцгой албан татварын тухай, Ашигт малтмалын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүд /Засгийн газар 2014.02.28-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, татварыг төгрөгөөр ногдуулах, анхны хэлэлцүүлэг/;

•Засгийн газрын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Улсын Их Хурлын гишүүн С.Дэмбэрэл, А.Бакей, Р.Гончигдорж, Д.Лүндээжанцан, Сү.Батболд, Н.Батцэрэг нар 2014.3.25-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, агаарын бохирдлын талаар, хэлэлцэх эсэх/;

•Гаалийн албан татвараас чөлөөлөх тухай, Нэмэгдсэн өртгийн албан татвараас чөлөөлөх тухай хуулийн төслүүд  /Засгийн газар 2014.4.11-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, Амгалан дулааны станцын тоног төхөөрөмжийг татвараас чөлөөлөх талаар, хэлэлцэх эсэх/;

•Хяналтын тухай хууль болон холбогдох бусад хуулийн төслүүд /Засгийн газар 2014.4.01-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх/;

•Тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Улсын Их Хурлын гишүүн О.Баасанхүү 2014.4.16-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх/;

•"Эмийн талаар төрөөс баримтлах бодлого батлах тухай" Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл /Засгийн газар 2014.4.16-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх/;

•Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Оюунхорол, Ж.Эрдэнэбат нараас Сангийн сайдад "2013 оны төсвийн гүйцэтгэлийг хэрэгжүүлэхэд үүссэн нөхцөл байдал, төсвийн урьдчилсан гүйцэтгэл болон Монгол Улсын Засгийн газраас Япон Улсын санхүүгийн зах зээл дээр арилжаалагдсан "Самурай" бондын хөрөнгийн эх үүсвэр, түүний зарцуулалтын талаар тавьсан асуулга"-ын хариуг сонсох;

•Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Батсууриас Монгол Улсын Шадар сайдад "Мал амьтны гоц халдварт шүлхий өвчний тархалтын эсрэг хэрэгжүүлж буй арга хэмжээ болон вакцины чанар вакцинжуулалтын ажлын үр дүн, зарцуулсан хөрөнгө, техник, ажилласан хүн хүчний талаар тавьсан асуулга"-ын хариуг сонсох.

С.ЦЭЛМЭГ


Чуулганы хуралдаан өндөрлөв

УИХ-ын чуулганы үдээс хойшхи хуралдаан өндөрлөлөө. Тус хуралдаанаар Ерөнхий сайд Н.Алтанхуягийн Монголын эдийн засгийн нөхцөл байдлын талаарх мэдээллийг сонсч, УИХ-ын гишүүд сонирхсон асуултдаа хариулт авсан юм.

Чуулганыг өндөрлөхийн өмнө УИХ-ын гишүүн Ө.Энхтүвшин Засгийн газрын тэргүүнд хандаж "Чалько компанитай байгуулсан гэрээ нь сайн гэрээ байсан. Гэвч түүнийг хардалтаас болж, өөрчлөхийн төлөө зүтгэсэн нь өнөөдөр ийн алдаанд хүргэлээ. Тухайн үед Тавантолгойн нүүрсийг нэг тонныг нь 72 ам.доллараар борлуулахаар гэрээ байгуулсан байсан. Энэ үнийг тогтвортой мөрдсөн бол өнөөдөр "Чалько"-д төлөх ёстой өр дуусах байсныг сануулснаар энэ удаагийн хуралдаан өндөрлөсөн юм.

Г.ДАРЬ


С.Бямбацогт: Мал өссөн нь хуц, ухнын хийсэн ажил

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаан үргэлжилж байна. Тус хуралдаанд Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг эдийн засгийн нөхцөл байдалтай холбоотой мэдээлэл хийсэн бөгөөд УИХ-ын гишүүд энэ хүрээнд Засгийн газрын сайд нарт хандан асуулт тавьж, хариулт авч байна.

УИХ-ын гишүүн Д.Оюунхорол Ерөнхий сайдад хандан "Иргэдийн худалдан авах чадвар буурч, ахмад настнууд тэтгэврээрээ сарынхаа хүнсийг авч хүчрэхгүй болсон тухай ярьж байхад Засгийн газар нь инфляци өнгөрсөн жилийнхээс нэг их өсөөгүй тухай хэлэх нь увайгүй байна. Монголд өчнөөн мянган аж ахуйн нэгж хаалгаа барьчихсан, өргүй хүн Моголд үгүй болсон зэрэг нь Засгийн газрын бодлого алдаатай байсны үр нөлөө.

Ийм байтал та өчигдөр Ардын нам, Авлигатай тэмцэх газар хоёр ажил хийлгэхгүй байна гэж хэлсэн байсан. Харин ч цөөнх Засгийн газраас оруулж ирсэн бүх хуулиуд дээр дэмжлэг үзүүлж ирсэн. Тэтгэврийн хуультай холбоотойгоор 200-гаад тэрбум төгрөг шаардлагатай төслийг яагаад оруулаад ирэв гэдгийг харин хэлсэн байх" гэлээ.

Үүнд Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг "Нүүрсний гаралтаа нэмэгдүүлж байна, өөр арга хэмжээ авмаар байна. Ерөнхий сайд нь тоо гаргадаггүй болоод 20 жил болсон. Статистикийн хорооноос гаргасан тоо ярьж байна, түүнээс би өөртөө тааруулж тоо яриагүй. Ер нь та нар эдийн засаг ингээд байна гэх мөртлөө нөгөө гараараа хэрэггүй улстөр хийгээд суугаад байх юм. Ард түмний төлөөлөл юм бол ард түмнээ хорло гэж хэн хэлсэн юм" гэх хариулт өгөв.

Тэгвэл УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга С.Бямбацогт "Мал сүрэг өссөн нь хуц ухнын хийсэн ажил болохоос Н.Алтанхуягийн хийсэн ажил биш. Эдийн засгийн өсөлт саарч энэ олон аж ахуйн нэгжүүд үүд хаалгаа барихад Засгийн газрын бодлого нөлөөлсөн. Ипотекийн зээл авсан асар олон иргэн орлогогүй болж зээлээ төлж чадахгүй болсон байна. Эдийн засгийн өсөлт ингэж илэрч байна" хэмээн шүүмжиллээ.

Харин УИХ-ын гишүүн Д.Сумъяабазар "Өнгөрсөн онд Засгийн газар 13 их наяд төгрөгийг зарцуулсан байтал яагаад энэ олон 40 мянга гаруй аж ахуй нэгж дампуурчихав аа" гэсэн бол УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан "Улсын өмнө тулгамдсан чухал асуудлыг хэлэлцэж байхад 76 гишүүнээс 20 хүрэхгүй нь хуралдаанд оролцож буй нь харамсаж байна. "Давхар дээл"-ийн асуудал, Элчин сайд томилох тухай хэлэлцдэг шигээ ирц сайтай оролцмоор байна гэлээ. Түүнчлэн судалгаагаар нийт иргэдийн 70 орчим хувь валютын ханшийн өсөлт хүндээр тусч байгаагаа илэрхийлсэн болохыг Засгийн газрын тэргүүнд онцлов.

Мөн  УИХ-ын гишүүн Д.Хаянхярваа "Чингис бондын хүүнд өнгөрсөн жил 63.7 сая ам.доллар төлсөн. Валютын ханшийн зөрүүнээс 25 тэрбум төгрөгийн алдагдал хүлээж байгаа. Энэ бүхнийг зөв тооцож ухаан гаргахгүй бол Ерөнхий сайд та "Ноднингийн мөн үеийнхээс юмны үнэ бараг өссөнгүй" гэлээ. Статистик ийм мэдээ гаргаж байгаа ч долоо хоногт будаа, элсэн чихрийн үнэ 200 төгрөгөөр өсч байна. Ингэж Засгийн газар Монголын эдийн засгийг шоглож байна. Ажил төрлөө сайжруулах талаар юм хийхгүй бол 2016 оны сонгуулийн дараа энэ 76-гаас ихэнх нь зайлаад л явна биз, энэ улсын амьдрал сайжрахгүй үлдэнэ шүү дээ" гэлээ.

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаан 17.00 цагт завсарлах ёстой ч хэлэлцэж байгаа асуудалтай холбоотой санал дуусаагүй байгаа тул хуралдааны цагийг сунгаад байна.

b


МҮАН Ерөнхийлөгчийг хуулиа татаж авахыг хүсэв

УИХ-ын өчигдрийн чуулганы хуралдаанаар Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн өргөн барьсан Засгийн газрын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэж, эцсийн хэлэлцүүлэгт шилжүүлсэн. Үүнтэй холбогдуулан МҮАН-ын зүгээс өөрсдийн байр сууриа илэрхийлсэн мэдэгдэл гаргажээ.

Энэхүү мэдэгдэлд, Засгийн газрын тухай хуульд тусгаснаар, Засгийн газрын гишүүн УИХ-ын гишүүн нэгэн зэрэг байж болох тухай асуудлыг Үндсэн хуулийн заалтад нийцүүлэх үүднээс Засгийн газрын гишүүдийн 30, 50 хүртэл хувийг УИХ-ын гишүүдээс байж болох тухай санал оруулсныг МҮАН дэмжиж байсан ч эргүүлэн татсан. Санал хураалтын үр дүн нь Засгийн газрын гишүүдээс зөвхөн Ерөнхий сайд УИХ-ын гишүүн байж болох тухай байдлыг бий болгосон нь туйлшрал гэж МҮАН үзэж байна. Тиймээс нөхцөл байдалд дүгнэлт хийн,  Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид төслөө эргүүлэн татаж авахыг санал болгож байна гэжээ.

Ш.ОЧ


Боомтын нэгдсэн захиргааны даргаар Л.Гүндалай томилогджээ

Боомтын нэгдсэн захиргааг УИХ-ын гишүүн Л.Гүндалай удирдахаар болсон байна. Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга Ч.Сайханбилэгээр ахлуулсан Боомтын үндсэн зөвлөл өнгөрсөн баасан гаригт хуралдаж, Боомтын нэгдсэн захиргааны даргаар Л.Гүндалайг томилох шийдвэр гаргажээ.

Боомтын үндэсний зөвлөл нь Боомтын нэгдсэн захиргааны удирдлагыг сонгох эрхтэй юм байна. 

Ш.ОЧ


Гадаад харилцааны яам нээлттэй ажиллана

Гадаад харилцааны яам  маргааш буюу дөрөвдүгээр сарын 19-ний өдрийн 10.00-15.00 цагийн хооронд "Нээлттэй өдөрлөг" Чингисийн талбайд зохион байгуулна. Өдөрлөгийн үеэр Гадаад харилцааны яам, Улаанбаатар дахь гадаадын Дипломат төлөөлөгчийн газрууд иргэдийн асуултад хариулт өгөх бөгөөд виз мэдүүлэх, гадаадад зорчихтой холбоотой зөвлөгөө өгч, нотариатын үйлчилгээ үзүүлж, хилийн чанад дахь зарим Дипломат төлөөлөгчийн газартэй иргэдийг холбож өгөх юм байна.

Мөн өдөрлөгийн үеэр Гадаад харилцааны төв архивын үзэсгэлэн гарч, архивтай холбоотой үйлчилгээ, мэдээллийг өгөх юм байна.

Ш.ОЧ


Н.Энхболд: Мөрийтэй тоглохыг хориглоогүй билүү?

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар өнөөдөр Онцгой албан татварын тухай, Ашигт малтмалын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийг хэлэлцээд олонхи гишүүний саналаар "Төслийг хэлэлэх нь зүйтэй" хэмээн үзлээ.

Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн энэхүү хуулийн төсөлд бүх төрлийн согтууруулах ундаа, тамхи, суудлын автомашин, авто бензин, шатахуун, бооцоот тоглоомын үйл ажиллагаанд ашиглаж байгаа техник тоног төхөөрөмжинд ногдуулдаг Онцгой албан татварыг ам.доллараар бус төгрөгөөр тооцдог болох. Ингэхдээ ам.долларын төгрөгтэй харилцах ханшийг 1450 төгрөгөөр тооцохоор тусгаад байгаа юм. Харин хуулийн үйлчлэлийн хугацааг хууль батлагдсан өдрөөс хэрэгжүүлэхээр заажээ.

Хэлэлцүүлгийн шатанд УИХ-ын гишүүдээс цөөнгүй нь энэхүү хуулийн төсөлд шүүмжлэлтэй хандлаа. УИХ-ын гишүүн Я.Содбаатар нар "Засгийн газар экспортыг дэмжихээ зарласан байтлаа импортыг дэмжиж, татварын хөнгөлөлт үзүүлэх нь буруу. Нөгөө талдаа татварын тэгш бус байдал үүсгэж байна. Онцгой албан татвар төлдөг хэсгийнх нь татварын хэмжээ тухайн өдрийн ам.долларын ханшаас үл харгалзан 1450 төгрөг байдаг, бусад импортын барааныхан тухайн өдрийн ханшаар татвараа төлөх нь шударга бус. Өнөөдрийн байдлаар ам.долларын төгрөгтэй харилцах ханш 1788 төгрөг байна. Цаашдаа ам.долларын ханш буурна гэх баталгаа байхгүй. 2014 оны төсөвт ам.долларын төгрөгтэй харилцах ханшийг 1384 төгрөгөөр тооцсон байтал одоо болохоор 1450 болгох. Гэтэл зах зээл дээрх бодит ханш нь ам.доллар 1788 төгрөгтэй тэнцэж буй нь эргэлзээ төрүүлж байна" гэсэн юм.

Мөн дээрх хуулийн төслийг УИХ-аар баталсан нөхцөлд 2014 оны төсвийн орлого 90 тэрбум төгрөгөөр тасрах тооцоо бий аж. Энэ тохиолдолд төсвийн шинэ хуулиар дээрх хуулийн үйлчлэх хугацаа батлагдсан өдрөөр бус 2015 оноос хэрэгжих ёстой. Гэтэл төсвийн хуулиа зөрчсөн төслийг Засгийн газар оруулж ирж, УИХ-ын гишүүн дунд хэрүүл тарьж байгаа нь зохисгүй үйлдэл болж байна гэдгийг ч зарим гишүүн онцолсон юм.

Түүнчлэн хэлэлцүүлгийн шатанд хамгийн их маргаан дагуулсан сэдэв нь яагаад заавал 1450 төгрөгөөр тооцно гэсэн тоо тавив. Энэ нь бодитой юу гэх хардлага байлаа.

УИХ-ын гишүүн Ч.Хүрэлбаатар: -2014 оны төсвийг хэлэлцэж байх үед ам.долларын төгрөгтэй харилцах ханшийг 1384 төгрөгөөр тооцож оруулж ирсэн. Одоо харин 1450-иар тооцсон байна. 1450 гэсэн үндэслэлээ тайлбарла. Төсвийн шинэ хуулиар эл хууль батлагдсан өдрөөсөө хэрэгжихгүй боломжгүй 2015 оноос хэрэгжих шаардлага үүсч байна. Гэтэл төсөл дээр хэрэгжих хугацаа нь 2014 он гэсэн байна. Зөрчилтэй төсөл оруулж ирдэгээ болиоч ээ, бодит байдлаа үнэнээр нь хэлээч ээ. Заль мэх хэрэглэсэн аргаа Засгийн газар зогсоох ёстой гэв.

Үүнд Сангийн сайд Ч.Улаан:
-Хуулийн төслийг өргөн мэдүүлсэн нь нэгд, валютын зохиомол хэрэгцээг хязгаарлах зайлшгүй шаардлага байгаа. Хоёрт, аж ахуйн нэгжүүд дээр дарамт учруулахгүй байх зорилгоор оруулж ирсэн. Ханшийн тухайд, ханшийн хөдөлгөөн хаашаа байх вэ гэдгийг харгалзан үзэхийг хичээсэн. Өнгөрсөн гурван жилийн ханш, ирэх гурван жилийн ханшийн дундажийг авсан. Хууль хэрэгжих хугацаа маргаан дагуулж байна, хэдийгээс мөрдөх вэ гэдгийг оновчтой тогтоож болно, 2015 оноос хэрэгжүүлэхээр зааж болно.

УИХ-ын дарга З.Энхболд: -Биет хэмжээгээ өөрчилж ханштай холбохгүй, энэ өдөр гарах ханшаар тооцвол маргаан гарахгүй.

УИХ-ын гишүүн Л.Эрдэнэчимэг: -Энэ хуулийн зорилго нь өөрөө бизнес эрхлэгчдэд таатай нөхцөл бүрдүүлэх. Хэрвээ татварыг тухайн өдрийн ханшаар тооцох юм бол энэ хуулийг УИХ-аар батлах шаардлагагүй. Гэхдээ Тамхины хяналтын тухай конвенциор Монгол Улсад хүлээсэн үүрэг бий. Түүнд тамхинд ногдуулдаг татварын хэмжээ жижиглэн худалдааныхаа 60 хувьтай тэнцэж байх ёстой ч одоо 25 хувьтай тэнцдэг. Ийм нөхцөлд тамхины ОАТ-ыг хөнгөлөх нь буруу. Дээр нь жип машиныг сугалж авч ОАТ-ын хөнгөлөлт үзүүлмээргүй байна, авто машины түгжрэл нийслэлд ямар байгаа билээ. Мөн мөрийтэй тоглоомын автомат машины татварыг хөнгөлөх бус нэмээд орлогыг нь спортыг дэмжих арга хэмжээ рүү зарцуулж өөрчлөх боломжийг судлах шаардлагатай гэв.

УИХ-ын гишүүн Н.Энхболд: -Хуулийг дараагийн жилээс мөрдүүлье гэж байгаа бол төслийг өнөөдөр хэлэлцэхийн хэрэг байна уу. Нөгөө талдаа татварын ялгааг үүсгэж байна, дээрх нэр заагдсан импортод ОАТ-ын хөнгөлөлт үзүүлдэг, төсөвт үүссэн цоорхойг нь талх төлдөг байж таарахгүй. Гуравт,  мөрийтэй тоглоомыг Монголд хорьчихсон биш билүү.  Гэртээ мөрийтэй тоглож байгаа хүмүүсийг баривчилж хориод байна гэдэг. Гэтэл УИХ нь мөрийтэй тоглоомонд ашиглагдах техник хэрэгслийг ОАТ-ын хөнгөлөлт үзүүлнэ гээд яриад сууж байх нь юу болж байна вэ?.

Сангийн сайд Ч.Улаан: -Хуулийн төслийг өнөөдөр хэлэлцэхийн ач холбогдлыг гурван зүйлээр хэлье. Нэгдүгээрт, хууль хоорондын зөрчил байгааг арилгах зорилготой. Үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйлгээ хийнэ гэж хуульдаа заасан байгаа. Хоёрдугаарт, ОАТ-ыг ам.доллараар авах нь валютын зохиомол хомсдол үүсгэж байна. Тэгэхээр хуулийн төслийг хэлэлцээд нэгмөр тогтоочихвол бизенсийнхэнд зөв сигналь өгөх юм болов уу. Тэгээд ч татварыг төгрөгт шилжүүлээд тогтооход нэг удаа ханшаа дөрөөлж байж сална. Ямар ханшаар дөрөөлж гарах вэ гэдгээ тогтох ёстой байх. Тэгш бус байдал гарах уу гэвэл гарна, урьд ч тийм л байсан шүү дээ гэсэн хариулт өгсөн юм.

Эцэст нь хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжиж гурван гишүүн, харин төслийг дэмжихгүй байгаагаа илэрхийлж хоёр гишүүн тус бүр саналаа хэлж дууссаны дараа санал хураахад чуулганд оролцсон гишүүдийн олонхи нь байнгын хорооны гишүүдээс оруулж ирсэн саналыг хүлээж аваагүй тул төсөл нэгдүгээр хэлэлцүүлэгт шилжээд байна. Дээрх асуудлыг хэлэлцэн шийдвэрлэснээр УИХ-ын чуулганы үдээс өмнөх хуралдаан өндөрлөлөө.

Г.ДАРЬ


Авлигын эсрэг үндэсний хөтөлбөрийг хэлэлцэв

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх Иргэний танхимд өнөөдөр Авлигын эсрэг үндэсний хөтөлбөрийн төслийн талаар хэлэлцүүлэг хийлээ. Хэлэлцүүлэгт АТГ, Хуульч эмэгтэйчүүдийн холбоо, хууль, шүүхийн байгууллага, иргэний нийгэм, Азийн сан, НҮБ-ын суурин төлөөлөгчийн газрын төлөөлөл оролцов.

Хэлэлцүүлгийг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Хүний эрх, хуулийн бодлогын зөвлөх Ч.Өнөрбаяр нээж, АТГ-ын судалгаа, шинжилгээний газрын дарга Д.Дуламсүрэн хөтөлбөрийн төслийг танилцууллаа.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж хоёр дахь бүрэн эрхийнхээ бодлого, үйл ажиллагааны хөтөлбөрт авлига, хээл хахууль, төрийн хүнд суртал, албан тушаалтнуудын хууль бус үйл ажиллагаатай үргэлжлүүлэн тэмцэх, хууль зөрчигчдөд нам, улс төр харгалзалгүйгээр ижил хариуцлага тооцож байх жишгийг хуульчлан тогтоож хэрэгжүүлэх, авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгтэй тэмцэх эрх зүйн орчныг илүү боловсронгуй болгох, шалгах шаардлагатай өндөр албан тушаалтны бүрэн эрхийг түдгэлзүүлдэг болох, авлигаас учирсан эдийн засгийн хохирлыг заавал төлүүлж барагдуулах, авлига өгснөө хуулийн дагуу илчилсэн иргэнд ял шийтгэл оноохгүй байх бодлого баримтлах зэрэг зорилтыг тус тус дэвшүүлсэн билээ. Мөн Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт авлига, хүнд сурталтай хийх тэмцэлд эрс шинэтгэл хийх зорилтыг тусгасан. Дээрх хөтөлбөр, зорилтуудыг хэрэгжүүлэх, дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Авлигын эсрэг үндэсний хөтөлбөрийн төсөл санаачлан боловсруулсан юм.




Улс төрийн хүрээнд шударга ёсыг бэхжүүлэх, шударга, хариуцлагатай ил тод нийтийн албыг бэхжүүлэх, төрийн үйлчилгээний нээлттэй байдлыг хангаж, хүртээмж, үр ашгийг нэмэгдүүлэх, худалдан авах ажиллагаа болон төсөв, санхүү, аудитын үйл ажиллаганы хяналт, хариуцлага үр ашгийг нэмэгдүүлэх, шүүх эрх мэдлийн байгууллагын шударга, ил тод байдлыг бэхжүүлэх, хувийн хэвшил дэх авлигын эрсдлийг бууруулах, өрсөлдөөний шударга байдлыг хангахад дэмжлэг үзүүлэх, иргэний нийгмийн байгууллагын идэвх, оролцоог дэмжих, чөлөөт, хараат бус хэвлэл, мэдээллийг хөгжүүлэх, мэргэшлийн ёс зүй, хариуцлагыг нь сайжрулах, авлигын эсрэг боловсролын түвшинг нэмэгдүүлэх болон олон улсын хэмжээнд хамтран ажиллах зэрэг чиглэлүүдийг барихаар хөтөлбөрийн төсөлд тусгажээ.

Уг хөтөлбөрийг зургаан жилээр, хоёр үе шаттай байхаар төлөвлөсөн бөгөөд эхний шатыг 2014-2017 онд, дараагийн шатыг 2018-2020 онд хэрэгжүүлэхээр тусгасан байна.

Эх сурвалж: www.president.mn

Д.Батцогт: Бүлгээс гарах олон шалтгаан байсан

УИХ дахь МАХН-МҮАН-ын "Шударга ёс" эвслийн бүлгийн гишүүн Д.Батцогт өчигдөр хуралдсан бүлгийн хуралдааны үеэр бүлгээсээ гарч, сул гишүүн болох талаар бүлгийн удирдлагууддаа мэдэгджээ. Энэ талаар Д.Батцогт гишүүнээс зарим зүйлийг тодрууллаа.

-"Шударга ёс" эвслийн гишүүнээс татгалзаж байгаа гэсэн. Энэ талаар тайлбар өгөөч?

-Эвслийн бүлгийн өчигдрийн хурал дээр зарим асуудалд шүүмжлэлтэй хандсан. Миний хувьд бүлгийн гишүүд аливаа асуудалд шударга байх ёстой гэдэг үндэслэлийг хэлээд  бүлгээс гарч, бие даасан гишүүн болох гэж байгаагаа бүлгийн удирдлагууддаа илэрхийлсэн. Албан ёсоор бүлэгт хандсан зүйл байхгүй ч бүлгийн хуралдаанд бол хэлсэн. Зөвхөн ганц асуудлаас болж, сэтгэлийн хөөрлөөр  асуудалд хандсан гэж бодохгүй байна. Миний хувьд хоёр жилийн хугацаанд  аливаа асуудалд гадагшаа гаргахгүй ч бүлэг дотроо шүүмжлэлтэй, хатуу ханддаг байсан. Олон учир шалтгааны улмаас ийм шийдвэр гаргахад хүрсэн. Өөрийн бодол өөртөө зөв. Гол нь надад итгэл үнэмшлээ өгч, аливаа асуудалд шударга, зарчимч байр сууриас хандаасай гэж сонгогчид намайг сонгосон байх. Цаашид өөрийн итгэл үнэмшлийн дагуу хэлэлцэж байгаа хуулийн төсөлд байр сууриа илэрхийлээд, саналаа өгөөд  явна.

-Бүлгээс гарах тухай өргөдлөө хэзээ албан ёсоор өгөх вэ?

-Ирэх долоо хоногт өгнө.

-Эвслийн бүлгийг бусад улстөрийн хүчинтэй тохиролцох байдлаар асуудалд ханддаг нь таныг бүлгээсээ гарах нэг шалтгаан гэж үзсэн гэсэн мэдээлэл байна?

-Ер нь бол олон учир шалтгаан байгаа. Гэхдээ би олон юм яримааргүй байна.

-"Шударга ёс" эвслийн бүлэг өөр хоорондоо таарамж муутай, тэр дундаа МҮАН-ын гишүүд эвслийн үйл ажиллагаанд сэтгэл ханамжгүй байгаа гэх хүмүүс байна?

-Ер нь бол өнгөрсөн хоёр жилийн хугацаанд тэгсгээд л ажилласан шүү дээ. Нэг их тодруулж яримааргүй байна, цаг хугацаа бүгдийг харуулах байх. УИХ-ын гишүүний хувьд санаачилсан хуулийн төсөл, бусад хуульд санал бодлоо илэрхийлээд явна.

-Таныг өөр намд элсэх нь гэсэн яриа бас гарч байна. Энэ тухайд?

-Бүлгээс гарсан, бүлгийн хуралд суухгүй. Тэглээ гээд өөр намд элсэнэ гэсэн зүйл байхгүй.  Ер нь бол бүлэг гэдэг гишүүдийн сайн дурын нэгдэл байдаг гэж би боддог. Тиймээс өөрийн бодол өөртөө зөв.

-Бүлгийн даргын зүгээс таныг тухайн үеийн бухимдал, сэтгэл хөдлөлөөс болж бүлгээс гарах тухай хэлсэн байх гэсэн байр суурь илэрхийлсэн?

-УИХ-ын гишүүний үг хариуцлагатай байх ёстой.

Ш.ЧИМЭГ


2014/04/17

З.Энхболд: Ерөнхийлөгч өргөн барьсан ч хамаагүй

УИХ-ын чуулганы хуралдаанаар Ерөнхийлөгчийн өргөн барьсан Шилэн дансны тухай хуулийг УИХ-ын гишүүдийн олонх нь хэлэлцэх шаардлагагүй хэмээн "унагалаа".  Уг нь хэлэлцүүлгийн явцад хуулийн агуулгыг зарчмын хувьд дэмжиж буйгаа олон гишүүд илэрхийлж байсан ч тухайн хуулийг батлахтай холбоотойгоор ямар хуулиуд өөрчлөгдөхийг тусгаагүй учраас бүрдэл дутуу хэмээн үзсэн байна.

Тодруулбал, шилэн дансны тухай хуулиар аудитын байгууллагад тодорхой үүрэг үүсч байхад тэр нь тухайлсан хуульд өөрчлөлт болж орохгүй бол хэрэгжихгүй шүү дээ гэх санал гарсан бөгөөд "иргэдийн аудит" гэх шинэ ойлголт нь хуулийн төслийг унах шалтгаан болчих шиг болов.

Уг нь энэ талаар хуулийн төслийн санаачлагчид  өмнө нь "Мэдээлэл иргэдэд энгийн, ойлгомжтой, тогтмол цаг хугацаанд хүргэгдсэн байх ёстой. Мэдээж үүнд төрийн үйлчилгээг хүргэж, татвар төлөгчдийн мөнгөөр цалинжиж байгаа бүхий л байгууллагууд хамрагдана. Мөн Засгийн газрын болон орон нутгийн тусгай сангууд, төрийн болон орон нутгийн оролцоотой аж ахуйн нэгж, байгууллагууд, гадаадын зээл тусламжаар хэрэгжүүлж буй төслийн нэгжүүд гэх мэтчилэн хамрагдах юм. Улсын төсөв, өр зээл, бонд гэх үйл ажиллагааны зардлууд шилэн дансанд орно гэсэн үг. Ингэснээрээ бид төрийн төсөв, санхүүтэй холбоотой бүхий л үйл ажиллагааг иргэдэд шилэн дансаар дамжуулж, нээлттэй, ил тод байдлаар хүргэх, иргэдийн хяналтыг бий болгох юм. Үүнтэй холбоотойгоор иргэдийн аудит гэж шинэ нэр томъёо гарч ирж байгаа. Иргэдийн аудит нь төрийн байгууллагууд иргэдэд хүргэх ёстой мэдээллээ өдөр тутам, цаг хугацаанд нь хүргэж байгаа эсэх дээр хяналт тавина. Түүнчлэн бас нэг зохицуулж байгаа үйл ажиллагаа нь төсөвт байгууллагуудын өдөр тутмын гүйлгээ, шилжүүлгэн дээр нэг, хоёр, гуравдугаар гарын үсэг зурж байгаа нөхдүүд "Шилэн дансны мэдүүлэг"-ийг бөглөх ёстой. Үүгээрээ дамжуулаад тухайн төлбөрийн даалгаврыг гүйцэтгэж байгаа дарга, ерөнхий нягтлан нь "Төлбөр гүйцэтгэхээсээ өмнө ашиг сонирхлын аливаа зөрчилд автаагүй" гэдгийг нотлох юм. Тухайн төлбөрийн даалгаврыг гүйцэтгэх үүргийг аль нэг сайд, эсвэл агентлагийн дарга зүгээр л амаараа өгчихдөг. Тэгэхээр цаашдаа ямар нэгэн аман даалгавар байхгүй болно. Ингэснээр хариуцлагыг эзэнтэй болгож, тухайн төлбөр гүйцэтгэх үйл ажиллагаа, ялангуяа тендер, худалдан авах үйл ажиллагаатай холбоотой төлбөрүүд ямар нэгэн хууль зөрчсөн байвал хариуцлагыг шууд тооцох механизм нь бүрдэж байгаа юм" хэмээн тайлбарлаж байсан ч гишүүдэд энэхүү шинэ ойлголт нь төдийлэн ойлгогдсонгүй.

УИХ-ын дарга З.Энхболд "Ерөнхийлөгч өргөн барьсан нь байна уу, жирийн өргөн барьсан нь байна уу хамаагүй хуулийн төслийг бүрэн бүрэлдэхүүнтэйгээр өргөн барих ёстой.  УИХ нь бүрдэл дутуу хуулийг хэлэлцэж байсан удаа байхгүй. Энэ хуулийг дагаад ямар хуулиуд өөрчлөгдөх юм бэ гэдэг нь байхгүй байж болохгүй. Ер нь иргэдийн аудит гэж шинэ ойлголт гаргах үндэслэл нь юу юм бэ" гэсэн бөгөөд гишүүд олонхиороо энэ асуудлыг шийдэг хэмээн санал хураалгасан юм. Ингээд Шилэн дансны тухай хуулийг хэлэлцэх нь зүйтэй эсэхээр санал хураалт явуулахад олонх хэлэлцэх шаардлагагүй хэмээн үзсэн байна.  

Б.ЭНХ


Бодлогын хомсдолын синдром

Хэн нэгний бодож олсон
хоосон дүрийг чинь шүтээд
Хэрэггүй танихгүй бурхныг
хэдэн жилээр ч хүлээгээд…
Б.Галсансүх


Агуу удирдагчийн эрэлд

Америкийн Жорж Вашингтоны их сургууль дээр болсон олон улсын оюутнуудын нэгэн хэлэлцүүлэг дээр Монгол зэрэг өнөөгийн төв азийн орнуудын онцлогийг "identity" буюу үндэстний ижилслээ хайж буй хэмээн тодорхойлоод түүний сөрөг илрэл нь агуу удирдагчийг хүсэх хам шинж өвчин (big man syndrome ) гэж дурдаж  илээ. Энэ хам шинж нь олон жил авилгал, гэр бүл, хишиг хүртэгчдийн сүлжээгээр дамжуулан засгийн эрх  арьсан дарангуйлагчдын үйлдлийг тодорхойлдог боловч нөгөө талаар тийм дарангуйлагчдыг төрүүлж байдаг  ламжлалт нийгмийн тухай ч хамт ярьдаг ажээ. Тухайн нийгэм өөрт тулгамдсан асуудлаа шийдэх механизмаа хэн нэгэн агуу "сайн" удирдагч, хаанаар удирдуулах хэмээн итгэдэг бөгөөд нэг муу удирдагчаас илүү сайн  дирдагчыг хайх мөнхийн эрэлд гарсан ард түмнүүд гэнэ. Тиймээс төв азийн олон улстөрчид нь сонгогчдоо  атахын тулд Чингис хаан зэрэг нийтэд хүлээн зөвшөөрөгдсөн түүхэн агуу удирдагчдаас өөрийн "хууль ёсны  гарлыг тодруулдаг гэнэ Өнөөдрийн ардчилсан Монгол нь төв азийн орнууд шиг дарангуйлагчдын инкубатор  олтлоо дордчихоогүй учир америкчуудын тодорхойлолт бидний хувьд үнэмшил багатай. Гэхдээ манай нийгэм үндэстнийхээ өмнө тулгамдаж буй томоохон шийдлүүдийг шийдэх арга замаа тодорхой бодлого, төлөвлөгөө, нийтийн зөвшилцөл гэж харахаасаа "сайн удирдагч"-ыг олж түүний агуу ухаан, шударга зангаар шийднэ гэсэн  тгэл үнэмшил, хандлагаа хаяагүй л байна. 2013 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үеэр "IC" компанийн хийсэн  анал асуулгаар сонгогчдын дийлэнх олонх буюу 67 хувь "Монголын нийгмийн өмнө тулгамдсан асуудлыг удирдагчийн хувийн нэр төр, авъяас чадвараар шийдэж болно" хэмээн итгэдэг гэж гарчээ. Энэ уламжлалт  сэтгэлгээ нь үндэсний бөхийн аварга харьцангуй өндөр санал авахад нөлөөсөн хүчин зүйлүүдийн нэг байж болох юм.

Популизмын өртөг

Улс төрийн зах зээл дээр сайн удирдагчийг хүсэн хүлээдэг, түүний эрэлт нь аль    ийгэмд байдаг боловч монгол шиг уламжлалт хандлагатай сонгогчид давамгайлдаг нийгэмд ихэнх улстөрчид  онгогдохын тулд асуудлыг шийдэх чадвараа тодорхой бодлого боловсруулж танилцуулахаасаа илүүтэй хувь  үүнийхээ хувьд хүлээн зөвшөөрөгдөхийг чухалчидаг. Уламжлалт ард түмний олонхийн шүүмжлэлгүй хүлээн  өвшөөрдөг хувь хүний онцгой чадварууд болох "нэгдэл"ийн сайн дарга, ард түмний өмчийг гэнэт аврагч, бурханы нууц номтон, тэнгэртэй харьцдаг сайн бөө, эх орныхоо төлөө зурагтаар өдөр бүр шахуу зангирдаг  үйлдвэрчний эвлэлтэн, архи тамхинд дайн зарлагч, гадаадын салхин тээрэмтэй тулалдагч  зэрэг популист улстөрийн фигурууд л төр, иргэний хөдөлгөөн, залуучуудын байгууллага, намуудад нөлөөтэй байж, хөгжлийн бодлого дээр шийдвэр гаргаж байна. Энэ бүхний үнэ цэнэ юу вэ. Бодлогын биш популист улстөрийн өртгийг хэн төлдөг вэ? Сонсоход шударга, бодоход эх оронч  эдгээр популист улстөрчдийн сайхан санаа бүхэн өөрийн гэсэн өртөгтэй. Тэр өртөгийг нь манай нийгмийн дундаж давхарга, баялаг бүтээгчид л нэмж нуруундаа үүрдэг. Чухам ийм учраас л хөгжлийн зүтгүүр байх ёстой монголын дундаж давхарга ёжилж бичихэд Б.Галсансүх найрагчын шүлэгт байдаг шиг "үхдэггүй, үрждэггүй, сайхан хүүр" болчихоод байна. Манай нийгэм пирамид хэлбэрийн бүтэцтэй буюу гурвалжингийн суурь болсон ядуу олонх, орой буюу цөөн олигархиудын дунд хавчуулагдсан давжаа дундаж давхаргатай байгаа нь дэндүү тодорхой юм.

Хувь хүний "онцгой" авъяас ур чадвараа харуулж сонгогдсон улс төрчдийн хамгийн гол аюул нь нэгэнт асуудлыг шийдэх тодорхой төлөвлөгөө, судалгаан дээр үндэслэсэн бодлого байхгүй учраас шийдвэр гаргахдаа хувь лидер өөрийнхөө хувийн төсөөлөл, итгэл үнэмшил дээр үндэслэж шийдвэр гаргаж эхэлдэг. Чухам эндээс л эхэлж бодлогын хомсдол бодитоор үүсдэг бөгөөд үндэстэн урт хугацаанд хөгжих, өрсөлдөх чадвараа алдаж өдөр тутмын аргацаасан популист шийдвэрээр цаг нөхцөөдөг. Засгийн эрх авсан намуудын хувьд ч энэ зовлонг тойрч гарч чадалгүй боломжит дөрвөн жилээ тоймтой хэдэн гол асуудлаа тодорхойлж, шийдэж чадалгүй зүг бүрт, асуудал болгонд анхаарал хандуулж хүч, хөрөнгөө тарамдуулсаар хийсэн, гавьсан ажилгүй сонгуулийн жилтэй дахин нүүр тулдаг. Энэ бол аль нэг нам улстөрийн хүчний гэхээсээ монголын зовлон юм. Одоо Шинэчлэлийн засгийн газарт зөвлөж буй Английн нэртэй лидер, улстөрч Тони Блэйр гэхэд л улс орныхоо хэмжээнд тулгамдсан таван гол асуудал дээр фокуслаж засгийн гол хүч, хөрөнгөө хаяж тодорхой  зорилтот асуудлуудыг шийдвэрлэж чадсан учраас удаа дараалан сонгогдож, ард түмнийхээ дунд нэр хүндтэй түүхэн удирдагчдын нэг болж чадсан юм. Нийгмийнхээ өмнө тулгамдсан гол асуудлыг тодорхойлж, шийдвэрлэх чадваргүй бодлогын хямралд орсон улс оронд популизм улам л хүчээ авч төрд болон улстөрийн намуудад итгэх олон нийтийн итгэл багасч хаос орчин аажмаар үүсч томорсоор л байдаг. Ялангуяа  парламентийн ардчилалд итгэх дундаж давхаргын итгэл багасч эхэлдэг төдийгүй тэдний хувьд иймэрхүү шийдвэр гаргагчид нь тус болохоосоо илүү нэрмээс дарамт болж мэдрэгддэг. Харин олон нийтийн хувьд улстөрийн намууд болон парламентийн засаглалыг "орлох" илүү сайн удирдагч, илүү шударга эх оронч нам, илүү сайн тэнгэр заяат засаглал, илүү гентэй монгол удирдагчын эрэлд гардаг. Үр дүнд нь өмнөхөөсөө ч илүү популизмаар улстөрд чихэлддэг синдром улстөрийн "үхлийн тойрог" болон эргэлдэж байна. Яг л алдарт  Маркезийн Зуун жилийн ганцаардал зохиолд гардаг шиг төрсөн болгон нь Урсула нэртэй байж дэвшилгүй  давтагдсаар мөхөж буй нийгэм шиг.

Асуудлыг шийдэхэд ямар санал байна вэ

Төлөвшсөн ардчилалтай улс орнуудад эдгээр популистуудын зан үйлээс хамгаалах хоёр гол хамгаалалт байдаг байх шиг. Эхнийх нь үндэсний хөгжлийн стратеги буюу нэгдсэн бодлого хөтөлбөрөө батлах.  Тодруулбал үндэстний давуу болон сул талаа тодорхойлоод хүрэх алсын хараагаа тогтоож, хийх ажлуудынхаа хүрээг гаргана. Энэ бол улс орны хөгжлийн библи, дэвшихийн тарни. Сонгуулиар ялж засгийн эрх авсан  улстөрийн намууд хөгжлийн стратегийг хэрхэн бодит баялаг болгох тал дээр өөр өөрийн үнэт зүйл, арга замуудыг тодорхойлж ажиллахаас биш бүгдийг нь нураагаад хуучин тоосгоор шинэ байшин барихгүй гэсэн үг. Популистуудын үйл ажиллагааг ч Үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд  хүрээнд хязгаарлаж чадах юм. Хармсалтай нь Монголын хувьд Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого гэгчийг боловсруулж 2021 он хүртэл хэрэгжүүлэх зорилт тавьсан боловч тунхаг хэлбэрээс хэтрэхгүй байна. Иймд хөгжлийн хөтөлбөрийн талаар иргэний нийгмийн байгууллагууд, хувь иргэд, эрдэмтэд судлаачдыг хамт оролцуулсан үндэсний хэлэлцүүлгийг өрнүүлж хүрээгээ тогтох, асуудлаа тодорхой асуудлууд дээр фокуслах, хамгийн гол нь нийтийн зөвшилцөлд хүрч хуульчилж чадах юм бол ач холбогдолтой. Хэрвээ энэ бүхнийг одоо л амжиж хийхгүй бол улс орны эдийн засаг хүндрэх тусам популизм нэмэгдэж, гадныхныг үзэн ядах үзлээр зэвсэглэсэн нийгмийн давхаргууд нэмэгдэж аюулгүй байдалд хүртэл нөлөөлөх шинжтэй боллоо. Дараагийн нэг шийдэл нь парламентийн мэргэжлийн байнгын  хороодыг чадавхижуулахгүй бол хөгжлийн гол гацаа нь Улсын Их Хурал өөрөө болж, нийтийн асуудлыг  шийдэж чадахгүй тушсаар л байх болно. Үнэндээ авилгажсан төсөв баталж , уул уурхайн орлогыг соёлын төвтэй суманд нэмж соёлын төв барих замаар үрж тойргоо лоббидох, улс орны амин чухал хөгжлийн шийдвэрүүд ирц багатай цөөн гишүүдийн лоббигоор батлагдах, эдийн засгаа нэг улсын хараат байдал уруу дөхүүлэх зэрэг ухаалаг бус шийдвэрүүд чуулганаас гарах бүрт монголын парламент бодлогын хомсдолд орсон нь илт харагддаг. Энэ байдал нь нийгмийн хаос байдлыг улам дэвэргэж, бодитой аюул ардчилалд нүүрлээд байна. Парламент бодлогын хомсдлоос гарах гарц бол мэргэжлийн байнгын холбоодыг чадавхижуулж түүний доор судалгааны төрөлжсөн тинк танкуудыг ажиллуулснаар хувь улстөрчийн сэтгэл хөдлөл дээр биш мэдлэгт суурилсан шийдвэрүүдийг манай парламент гаргах чадавхитай болох юм. Мэдлэгт суурилсан шийдвэр, хууль тогтоомжууд гаргах чадвар бүхий мэргэжлийн байнгын хорооны хийх үндсэн нэг гол ажил нь хуулийн сурталчилгаа, соён гэгээрэл юм. Харамсалтай нь манай УИХ-ын гишүүд хууль сурталчлах 20 сая төгрөгөө тойрог уруу явах замын зардал, сэтгүүлч цалинжуулах, байнгын хороо нь гишүүдээ хууль судлах нэрээр гадаадад ээлж дараагаар зугаалуулах төдийд л ажлын үр дүн нь хэмжигдэж байна. Уг нь гишүүдийн оронд мэргэжлийн судлаачид явдаг бол үр дүн арай өөр бодлогын тодорхой жишиг, шийдлүүдийг олж ирж чадах юм.

Харин гишүүдийн хувьд бодлогын судалгаа хийх нь бүү хэл энд тэндхийн зочид буудлын тав тух, үндэстнүүдийн хоолны амт мэдэж ирэхээс хэтрэхгүй байгаа нь бодит үнэн. Эс чадвал яах вэ? Манай парламент өөрөө чадавхижиж бодлогын хомсдлоос салж чадахгүй бол популистууд чуулганы танхимд тодорч, улсын төсөв үр ашиггүй монголын хээр талаар нэг тарж, хөрөнгө оруулалт сэтгэл хөдлөлд захирагдаж, хууль тогтоомжууд бизнес эдийн засгийн нам дамжсан бүлэглэлийн лоббигоор гарсаар л байх болно. Үр дүнд нь нийгэм улам бүр аноми төрхтэй болж, хууль тогтоомжуудыг иргэд хэрэгсэхээ больж, иргэдийн олонх нь дараагийн "Чингис хаан"-ы эрэлд шинээр мордох болно. Парламент мэдлэг дээр суурилсан шийдвэр гаргах чадвартай болвол ямар үр дүн гарах вэ? Монголын парламент хөгжлийн тодорхой уламжилсан төлөвлөгөөтэй ажиллаж, хууль тогтоомжууд улам нарийсч, шинэчлэгдэж, гишүүд нам, тойрог, нутаг нугийн гэхээсээ нийт үндэсний эрх ашгийг харж бодлого тодорхойлох, мэдлэгт итгэдэг болж, иргэд өөрт ашигтайг мэдсэн учраас хуулийг дээдэлдэг болно. Ингэж чадвал ерөнхийлөгчийн дэвшүүлээд буй Ухаалаг төрийг буй болгох нэг арга зам ч юм билүү.

О.ЧУЛУУНБИЛЭГ