2014/10/31

Төсвийн мэдэгдэл, төсөөслийн өөрчлөлтийг дэмжсэнгүй

УИХ-ын чуулганаар дөнгөж сая Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2015 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2016-2017 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай төслийг хэлэлцэх эсэх асуудлаар санал хураалт явуулахад олонх дэмжсэнгүй. Иймд Засгийн газарт хуулийн төслийг буцаахаар болсон бөгөөд "хуучин хүчин төгөлдөр байгаа төсвийн хүрээний мэдэгдэлд л баригдана гэсэн үг" хэмээн УИХ-ын дарга З.Энхболд онцолсон байна.

Уг төсөлд 2015 оны хувьд дотоодын нийт бүтээгдэхүүний бодит өсөлтийн хэмжээг 7,1, нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогын хэмжээ 7,160.4 тэрбум төгрөг, хэрэглээний үнийн индексийн дундаж түвшин 7,0 хувь,  нэгдсэн төсвийн нийт зарлагын дээд хэмжээ 7,638.8 тэрбум төгрөг, улсын өрийн нийт хэмжээ нь ДНБ-ийн 40 хувьд байна гэх зэргээр тооцсон байв.

Санал хураалтын өмнө сөрөг хүчний гишүүдээс голдуу шүүмж өрнөсөн юм. Тухайлбал, УИХ-ын гишүүн Д.Оюунхорол "Хоёрхон жилийн дотор эдийн засгийг долоо дахин унагасан. Цалин тэтгэврээр амьдардаг иргэдийн амьдрал улам бүр муудсан. Гадаадын хөрөнгө оруулалт 5,4 дахин буурсан. Энэ бууралт 2015 онд ямар хэмжээгээр сэргэх юм. Төсвийн хөрөнгө оруулалт дахин тасрахгүй байх боломж алга уу. Төсвийн хөрөнгө тасарч байхад орон нутагт төсвийн эрх мэдлийг шилжүүлнэ гэж байгаа нь буруу. ДНБ-д эзлэх өрийн хэмжээ нь бодитоор яг хэд юм. Тооцоолол, бодлогогүй энэ их зээл, өрийн асуудлыг засч залруулахгүй юм уу" гэсэн бөгөөд Сангийн яамнаас тайлбар хийж "Улсын өр 17 наяд байгаа гэх тайлан бий. Үүнийг нь зөрүүтэй байна гэдгийг тайлагнасан. Энэ тоо бол улсын байгууллагын бүх өрийн хэмжээг нийлүүлээд тавьчихсан тоо" гэсэн юм.

Б.МАНДАХ

 

Хүүхэд харах үйлчилгээний тухай хуулийн төсөл барилаа

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн санаачлан боловсруулсан Хүүхэд харах үйлчилгээний тухай хуулийн төслийг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Хүний хөгжил, нийгмийн бодлогын зөвлөх Р.Болд Улсын Их Хурлын дарга З.Энхболдод өнөөдөр / 2014.10.31 / өргөн барилаа.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн бодлого, үйл ажиллагааны хөтөлбөр /2013-2017/-ийн 2.18-д "Хоёр хүртэлх насны хүүхдийг гэрээр харах, 2-5 хүртэлх насны хүүхдийг цэцэрлэгт хамруулах бодлого, санаачилгыг дэмжинэ. Ингэхдээ хүүхдийн эрхийг хамгаалж, аюулгүй байдлыг нь хангасан байх шаардлага тавина", Монгол Улсын Их Хурлын 2012 оны 97 дугаар тогтоолоор батлагдсан "Монгол Улсын Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт "Хүүхэд асран хүмүүжүүлэх төв, өдөр өнжүүлэх бүлэг байгуулах"-аар заасан бөгөөд Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны сайд, Эрүүл мэндийн сайд, Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн сайд нарын 2005 оны 116/83/45 тоот хамтарсан тушаалаар баталсан "Бага насны хүүхдийн хөгжлийг дэмжих цогц бодлого", Монгол Улсын Их Хурлын 2008 оны 12 дугаар тогтоолоор баталсан "Мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлого", Монгол Улсын Засгийн газрын 2010 оны 31 дүгээр тогтоолоор баталсан "Боловсрол үндэсний хөтөлбөр"-т "бага насны хүүхдийг сургуулийн өмнөх боловсролд бүрэн хамрагдах боломж нөхцөлийг бүрдүүлэх" зорилт дэвшүүлснийг үндэслэн энэхүү хуулийн төслийг боловсруулжээ.

Улсын хэмжээнд 2013 оны байдлаар 2-5 насны 247104 хүүхэд байгаагаас 61585 мянган хүүхэд буюу 4 хүүхэд тутмын 1 нь нийслэлд 74900 хүүхэд байгаагаас 21400 мянган хүүхэд буюу 3 хүүхэд тутмын 1 нь сургуулийн өмнөх боловсролын үйлчилгээнд хамрагдаж чадахгүй байна. Монгол Улсын нийгэм, эдийн засгийн нөхцөл байдал, нөөц бололцооноос хамаарч одоогийн мөрдөж буй хуулийн хүрээнд 2-5 насны бүх хүүхдийг сургуулийн өмнөх боловсролын үйлчилгээнд хамруулах боломжгүй байна.Ийнхүү дээрх үндэслэл, шаардлагаар Хүүхэд харах үйлчилгээний тухай хуулийн төслийг боловсруулсан байна. Энэхүү хуулийн төслөөр эрүүл, аюулгүй орчинд хүүхэд харах үйлчилгээг зохион байгуулахтай холбогдсон харилцааг зохицуулах юм. Хуулийн төсөл нь 8 бүлгийн 17 зүйл, 68 хэсэг, 10 заалттайгаар боловсруулагдсан байна хэмээн УИХ-ын Тамгын газрын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах хэлтсээс мэдээлэв.

“Сангийн яамныханд зориг алга”

Чуулганы хуралдаанаар Нэгдсэн төсвийн 2015 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2016-2017 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэх талаар хэлэлцэж эхэллээ. Эхэнд Төсвийн байнгын хорооноос гаргасан санал дүгнэлтийг Ц.Даваасүрэн уншиж танилцуулсан бөгөөд "Хуулийн төслийг хэлэлцэх үед гишүүн Д.Дэмбэрэл улсын өрийн асуудлаар нэгдсэн ойлголтод хүрч Төсвийн тухай болон Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулиа хэлэлцэх нь зөв, иймээс одоогийн үүсээд байгаа бодит байдлаа дүгнээд төсвийн хүрээний мэдэгдэлдээ өөрчлөлт оруулах асуудлаа л хэлэлцье, ирэх жилээс алдаагаа засаад явах боломжтой, Ч.Хүрэлбаатар эдийн засгийн хямрал үүсэх үндэс нь хууль зөрчдөг, төсвийн сахилга бат хариуцлагагүй байдал нөлөөлж ирсэн, эдийн засгийн өсөлтийг 7,1 хувиар тооцсон нь ямар ч үндэслэлгүй байна, ирэх онд эдийн засаг илүү хүндрэхээр байгаа тул бодитой тооцох хэрэгтэй, гишүүн Р.Амаржаргал макро эдийн засгийн үзүүлэлтүүдийн тооцоолол нь үндэслэлгүй байгаа тул ажлын хэсэг байгуулж тооцооллыг нягтлах, С.Баярцогт төсвийн хүрээний мэдэгдлийг дангаар нь баталснаар бодлого тодорхойлж хууль баталдаг УИХ өөрийгөө л хуурч байна. Иймд Төсвийн тухай, Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг хамтад нь хэлэлцэж улсын өрийн хэмжээг хуульд бодитойгоор тусгах боломжийг олгох хэрэгтэй,  гишүүн Ц.Даваасүрэн төсвийн хүрээний мэдэгдлийг даган өргөн мэдүүлсэн хуулиуд нь хуулийн зөрчлийг арилгах агуулгаар өргөн мэдүүлэхээс биш зөрчил үүсгэсэн агуулгаар даган өргөн мэдүүлдэггүй  гэх саналуудыг гаргасан" гэв.

Хэлэлцэж буй асуудалтай холбоотойгоор гишүүд асуулт асуусан бөгөөд Ч.Хүрэлбаатар "Өрийн хэмжээ нэмэгдэнэ гэдэг нь татвар нэмэгдэнэ гэсэн үг. Татвар нэмэгдэх газарт хөрөнгө оруулах сонирхол буурдаг. Гэтэл бид буруу тоон дээр үндэслэгдсэн бодлого бариад сууж байна. Өнөөдрийн энэ өргөн барьсан төсөл дээрх тоонд итгэхгүй байна. Дэлхийн банкнаас хэчнээн долларын өртэй, Азийн хөгжлийн банкнаас хэдийн өртэй юм, хэзээ ямар хүүтэйгээр буцааж төлөх юм гэдэг задаргаа нь хэрэгтэй байна. ДНБ-ийн 40 хувьд өрийн хэмжээ багтаж байгаа гэдэгт чинь итгэхгүй болоод ийм тоо нэхэж байгаа" гэв.

Мөн Ё.Отгонбаяр "Эдийн засгийн идэвхижил сайжрах чиг хандлага харагдахгүй нь. Ийм нөхцөлд худлаа төлөвлөөд байх юм. Яамныханд дарга нар нь хоёр метр өндөр, нэг метр өргөн хүн хийгээд ир гээд үүрэг өгдөг байх. Гэтэл Сангийн яаманд ийм хүн байдаггүй юм аа гээд хэлчих зориг байдаггүй юм байна. Дэлхийн банк, Азийн хөгжлийн банк тооцоолохоор өрийн хэмжээ нь ДНБ-ийн 40 хувиас давчихаад байдаг, гэтэл Сангийн яам нь тооцоолохоор багтаагаад байх юм"

Сангийн яамныхан хариуд нь "Өр тооцсон аргачлал дээр олон улсын байгууллагатай зөрөөтэй. Олон улсын хувьд Монголбанкны тавьсан өрийг улсын өр хэмээн тооцдог юм билээ. Аргачлал нь өөр учраас хариу нь өөр гарч байгаа зүйл бий" гэсэн бөгөөд валютын хэмжээг 1750 –д барина гэсэн төсөөллөө "..Оюутолгойн хөрөнгө оруулалт шийдэгдэж валютын дотогшлох урсгал нэмэгдэх, төмөр замын царигын асуудал шийдэгдсэн тул эерэг нөлөөлөл үзүүлж валютын ханш 1750 орчимд багтах болно" хэмээсэн юм.

Б.МАНДАХ

“11 11 төв”-д 905 иргэний санал иржээ

Шинэчлэлийн Засгийн газрын иргэдээс санал хүсэлт, гомдол, шүүмжлэл, талархал, өргөдөл хүлээн авах "11 11 төв"-д 2014 оны 10 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2014 оны 10 дугаар сарын 30-ны өдөр хүртэл нийт 905 иргэн холбогдож санал хүсэлт, гомдол, талархал, шүүмжлэл, өргөдөл ирүүлсэн байна.

 

1.     Хадгаламж зээлийн хоршооны хохирогчдын хохирлыг барагдуулах тухай хууль гарснаас хойш их удаж байна. Үүнийг яаралтай шийдэж өгөхийг хүссэн хүсэлтүүд нилээдгүй ирсэн байна. Үүнд: Хууль зүйн яамнаас "УИХ-аас Хохирлыг эргэн төлөгдөх нөхцлөөр барагдуулах тухай хууль"-д нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийг 2014/04/24-ний өдөр баталсан хууль батлагдсантай холбоотой ХЗЯ-ны ТНБД-ын 2014/05/09-ний А/37 тоот тушаалаар ХЗХ-дын төлбөр барагдуулах үйл ажиллагаанд хяналт тавих үүрэг бүхий Ажлын хэсэг байгуулагдаж, хуулийн хэрэгжилтийг хангах, хохирогчдын хохирлыг түргэн, шуурхай барагдуулах зорилготой шат дараатай арга хэмжээнүүдийг авсаар байна. Эхний ээлжинд 1 сая хүртэлх төгрөгийн хохиролтой 1698 хохирогч, Хохирогчдын түр хорооноос ирүүлсэн амьдралын нөхцөл хүнд, нэн тэргүүнд хохирлыг барагдуулах шаардлагатай гэсэн 50 хохирогч, нийт 1748 хохирогчдын хохирлыг барагдуулах шийдвэр гарган, мөнгийг олгож эхлээд байна. Эд хөрөнгийг худалдлан борлуулж, хуримтлагдсан мөнгө хөрөнгийг хохирогчдод тараах ажил цаашид тасралтгүй үргэлжлэх бөгөөд битүүмжлэн хураасан хөдлөх болон үл хөдлөх эд хөрөнгө, ашигт малтмалын лиценз зэргийг худалдан борлуулж ШШШГЕГ-ын харьяа Банк, хадгаламж зээлийн хоршооны төлбөр барагдуулах ажлын албаны дансанд мөнгөн хөрөнгө төвлөрсөн тухай бүрт ажлын хэсэг хуралдан хохирогчдын хохирлыг барагдуулж ажиллах болно. Хохирогчдын хохирлыг барагдуулж дууссаны дараа ажлын хэсгийн үйл ажиллагаа зогсох учиртай. Хохирогчдын төлөөллөөс ажлын хэсгийн гишүүнээр ажиллаж байгаа гэж хариулжээ. 

 

2.     Тэтгэвэр болон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд нийтийн тээврийн хэрэгслээр хөнгөлөлттэй зорчих үнэмлэхийг энгийн иргэд мөнгө төлж аваад байна. Иймээс тэтгэвэр, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд нийтийн тээврийн хэрэгсэлд хөнгөлөлттэй зорчих мөнгийг тэтгэвэр, тэтгэмжийн мөнгөн дээр нэмж өгнө үү гэсэн хүсэлтэд Нийгмийн халамж, үйлчилгээний ерөнхий газраас хариулахдаа: Нийтийн тээврээр зөвхөн ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд хөнгөлөлттэй үнээр зорчуулах үнэмлэхийг олгож байгаа бөгөөд энгийн иргэдэд олгодоггүй. Хөнгөлөлтийг тэтгэвэр дээр нэмж олгох талаар таны саналыг хүлээн авч уламжлах болно гэсэн байна.

 

3.     Оюутан бүрт олгох 70.000 төгрөгийг ямар журмаар хэрхэн олгож байна вэ?

Үүнд Сургалтын төрийн сангаас Төрийн сангаас эхний шалгалтаар өгсөн дүнгийн үзүүлэлтээр 70.000 төгрөгийг олгохоор заасны дагуу голчийг бодож явуулж байгаа гэж хариулсан байна.

 

4.     Төсвийн байгууллагын цалин ямар системээр, хэрхэн нэмэгдэж байна вэ гэсэн асуултад Хөдөлмөрийн яамнаас Улсын Их Хурлын 2012 оны 37 дугаар тогтоолоор батлагдсан "Монгол Улсын Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр"-т цалинг инфляцийн түвшин, хөдөлмөрийн бүтээмжтэй уялдуулан нэмэгдүүлэх, цалинг өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүний үнийг өсгөхгүйн тулд нийтэд зарлахгүйгээр салбар бүрээр нэмэх арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэхээр тусгагдсан. Үүний дагуу 2014 онд боловсрол, эрүүл мэндийн салбараас эхлэн Төрийн албан хаагчдын цалинг нийтэд зарлахгүйгээр салбар бүрээр нь нэмэгдүүлэх арга хэмжээг авч хэрэгжүүлсээр ирсэн. Эдгээр арга хэмжээнд Төрийн албаны бүх ангиллын албан хаагчид бүрэн хамрагдаж, бүгдэд нь тэгш шударга хандаж цалинг нь нэмэгдүүлсэн гэжээ. 

Эх сурвалж: www.zasag.mn

 

2014/10/30

Хуулийн хэрэгжилтэнд Сангийн яам гол үүрэгтэй

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх Иргэний танхимд Шилэн дансны тухай хуулийн хэрэгжилтийн бэлтгэлийг хангах тухай хэлэлцүүлэг зохион байгууллаа. Уг хэлэлцүүлэгт Тамгын газрын дарга, Ерөнхийлөгчийн зөвлөх, УИХ, ЗГ-ын мэргэжилтнүүд оролцсон бөгөөд Ерөнхийлөгчийн санаачилсан Шилэн дансны тухай хуулийг 2015 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжүүлж эхлэхэд юунд анхаарах ёстой талаар зөвлөлдсөн юм.

Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга П.Цагаан "Ард түмний хувьд татварын мөнгө, зээл тусламж юунд зарцуулагдаж байгааг мэдэж байх нь чухал. Энэ хуулийг баталснаар олон талын эерэг үр дагавар нийгэмд гарна. Төсвийн хөрөнгө оруулалтын үр ашиг эрс дээшилнэ, төсвийн мөнгө юунд зарцуулагдаж байгаа нь хяналтанд орж, олон түмний оролцоо нэмэгдэх, зарим албан тушаалтан удаан хугацаанд буруу замаар будаа тээх боломжгүй болно. Иймд хуулийн хэрэгжилтийн бэлтгэлийг хангах явдалд ерөнхийлөгч онцгой ач холбогдол өгч байгаа. Шилэн дансны хуулийн бэлтгэл ажлыг хангахад Сангийн яам гол үүрэгтэй. Зохион байгуулалт, дүрэм журам, мэдээллийн технологийн хүрээнд ямар ажил хийгдэж байгаад анхаарах ёстой" гэв.

Мөн хуулийн онцлог заалтын талаар танилцуулж "2015 оны нэгдүгээр сарын 15-наас эхлэн таван сая төгрөгнөөс дээш хийсэн мөнгөний гүйлгээ долоо хоногийн дотор олон нийтэд танилцуулагдаж байна. Мөнгөний гүйлгээн дээр гарын үсэг зурсан албан тушаалтан нийтэд мэдээллэх үүргээ биелүүлэхгүй бол албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүртэл хариуцлага ч тусгаж өгсөн" гэсэн юм.

Сангийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Х.Ганцог "Бид энэ хуулийг хэрэгжүүлэхтэй холбоотойгоор ажлын хэсэг байгуулан бэлтгэж байгаа. Энэ хуулийн дагуу төсвийн байгууллага, төрийн өмчийн оролцоотой ААН /50 хувиас дээш төрийн оролцоотой/, улсын төсвөөр ажил гүйцэтгэж буй ААН нь мэдээллээ цахим хуудас болон мэдээллийн самбарт тавих үүрэг хүлээж байгаа. Хамгийн гол хариуцлага хүлээх хүн нь нэг, хоёрдугаар гарын үсэг зурдаг хүмүүс" хэмээн танилцуулсан юм.

Ингээд хэлэлцүүлгийн оролцогчид төсөлтэй холбоотой асуулга, саналуудаа хэлцгээж, ойлголтоо нэгтгэсэн бөгөөд төгсгөлд хуулийн хэрэгжилтийг хангах бэлтгэл ажлыг эрчимжүүлэх, сургалт явуулах, олон нийтэд хуулийн ямар орчин бий болж байгааг сурталчлан таниулах, Сангийн яамнаас холбогдох журмыг гаргах, энгийн зүйлийг хүндрүүлэхгүйгээр хийх боломжийг бий болгох нь зүйтэй гэх дүгнэлтэнд хүрцгээсэн байна.

Б.МАНДАХ

Ерөнхий сайдын асуудлаар АН-ын бүлэг завсарлага авлаа

Өнгөрсөн лхагва гаригт хуралдах хуваарьтай  байсан Байнгын хороодын хуралдаан хоёр өдөр хойшлогдож өнөөдөр товлогдсон дахин хойшиллоо. Өглөөний 08.30 цагт эхлэх байсан Байнгын хорооны хуралдан цагийн дараа эхэлсэн ч АН-ын бүлэг завсарлага авснаар ирэх долоо хоногийн лхагва гариг хүртэл хойшилж байна. АН-ын бүлэг Ерөнхий сайдыг огцруулах асуудлаар нэгдсэн шийдэлд хүрч чадаагүй байгаа учир ийнхүү завсарлага авч байгаа бололтой. Өчигдөр үдээс өмнө бүлэг хуралдаж цаг үеийн нөхцөл байдлын талаар Ерөнхий сайд Н.Алтанхуягийн мэдээллийг сонссон юм.

С.ОТГОН

 

АН-ын бүлэг хуралдана

УИХ-ын чуулганы өчигдрийн нэгдсэн хуралдаанаар Төсвийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай буюу төсвийн зарим эрх мэдэл, зарцуулалтыг орон нутагт шилжүүлэх тухай асуудлыг хэлэлцлээ. Чуулган хуралдахаас өмнө Ардчилсан намын бүлгийнхэн хаалттай хуралдаж, цаг үеийн чухал асуудлаар байр сууриа нэгтгэж байсан билээ.

Өчигдрийн чуулганы нэгдсэн хуралдааны дараа хуралдах байсан АН-ын бүлгийн хуралдаан өнөөдөр болох юм. 

Д.ЦЭЦ

Н.Алтанхуяг З.Энхболдтой байраа солих уу?

Эцэслэсэн тодорхой мэдэгдэл, мэдээлэлгүйгээр хоёр дахь өдрөө улс төрийн амьдрал үргэлжилж байна. Ардчилсан нам дотроо учир зүйгээ олох гэсэн ч бүрэн дүүрэн тохиролцоонд хүрсэн эсэх нь одоо хүртэл тодорхойгүй байгаа ч Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай асуудлыг яг одоо Төрийн байгуулалтын байнгын хороогоор хэлэлцэж байсан ч УИХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн гишүүд ирэх лхагва гариг хүртэл завсарлага авлаа. Учир нь тус намын бүлгийн хуралдаан эцэслэн шийдвэрээ гаргалгүйгээр завсарласан юм. Үүний дараа Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг УИХ-ын гишүүн Ж.Энхбаяр УИХ-ын чуулганд танилцуулах байсан юм.

Ерөнхий сайдыг огцруулах эсэх асуудлыг уржигдар байнгын хороогоор хэлэлцэх байсан ч хойшилсон. Харин Төрийн гурван өндөрлөг Их тэнгэрт зөвшилцсөн талаар хэвлэлээр мэдээлж байна.  Баттай бус мэдээллээр, Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг намын даргаасаа татгалзаж, намын даргыг сонгохоор Үндэсний зөвлөлдөх хорооны хурлаа зарлахаар болсон гэнэ. Үүнтэй холбогдуулан зарим аймгаас ҮЗХ-ны гишүүдийг дуудсан ч байж болзошгүй байна. Хэрэв Н.Алтанхуяг намын даргаа өгч, Ерөнхий сайдынхаа суудалд үлдвэл намын даргад хэн нэр дэвших вэ гэсэн асуудал гарч ирэх юм. Төрийн ордонд шивнэлдэж буйгаар УИХ-ын дарга З.Энхболд намын даргаа авах гэнэ. Энэ мэдээлэл үнэн бол түүх дахин давтагдаж, 2007 МАН-ын дарга М.Энхболд С.Баярт эхлээд намын даргаа өгч, дараа нь Ерөнхий сайдаа өгсөн шиг үйлдэл давтагдаж мэдэх юм. С.Баяр М.Энхболдтой хотын хамтарч удирдаж явсан Н.Болормаа тэргүүтнээр өөрийг нь намнуулан, намын ажлаа эрчимжүүлэхийн тулд даргын суудлаа авах шаардлагатай байна гэсэн шалтгаар М.Энхболдыг аргагүй байдалд оруулан давхар дээлийг нь дан болгосон. Харин дараа нь намын дарга Ерөнхий сайд болохгүй бол болохгүй юм байна гэсэн шалтгаанаар үлдсэн дээлийг тайлуулан өөртөө авсан билээ. Үүнтэй нэгэн адилаар З.Энхболд намын даргаа авбал Ерөнхий сайдаа нэмж авахаар гараа сунгах л болно. Энэ нь ч гарцаагүй. Хууль журамдаа ч тийм байгаа.   

Гэхдээ үйл явдал арай өөрөөр ч өрнөж мэдэх юм. Учир нь "УИХ-ын сонгуульд олуулаа болж чадсан, 21 аймгийн 16 аймагт нь Ардчилсан нам засаглаж байгаа нь Н.Алтанхуяг гэдэг хүний гавъяа, хичээл зүтгэл" гэж УИХ дахь АН-ын бүлгийн гишүүд дуугарч байна. Магадгүй Н.Алтанхуяг намын даргаа өгөх тохиролцоонд хүрч болох ч ҮЗХ-ны хуралдаанаар асуудлыг өөртөө нааштайгаар эргүүлж мэдэх юм. Ардчилсан намын ҮЗХ-нд түүний толгойлдог "Алтангадас"-ынхан олонхи. Дээр нь өөрөөс нь албан тушаал авсан фракциудын цөөнгүй гишүүд бий. Хэрэв засаг өөрчлөгдвөл тэдний суудал ч савлах нигууртайг хэн хүнгүй мэдэж байгаа.

Төрийн ордноос дуулдаж буй бас нэгэн мэдээлэл нь Н.Алтанхуяг З.Энхболд нар байраа солихоор тохиролцсон гэх шуум. Магадгүй энэ нэлээд ортой байж болох ч бас л батлагдаагүй мэдээлэл. Энэ талаар УИХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн гишүүд аль болох энэ талаар мэдээлэл өгөхөөс татгалзаж байгаа ч зарим нь "УИХ-д авсан суудлынхаа тоогоор шинэ Засгийн газрыг хамтран бүрдүүлэх" тухай ч яриад эхэлсэн байна.

Энэ мэтээр дотоод асуудлынх нь талаар дэн дун мэдээлэл дунд УИХ дахь Ардчилсан намын бүлэг хуралдсан ч шийдэлд хүрэлгүй завсарлан үдээс хойш хуралдахаар болов. Ингэхдээ УИХ-ын чуулганы дараа хуралдахаар болжээ.

Энэ бүх мэдээллийн аль нь үнэн бэ гэдгийг ойрын хугацаанд тодорхой болно гэж найдах л үлдэж байна.

Л.ХАЛИУ

 

Овоо босгоогүй бол...

Ерөнхий сайдыг огцруулах асуудлыг өнөөдөр Төрийн  байгуулалтын байнгын хороогоор хэлэлцэх тов гарсан ч АН-ын бүлэг ирэх долоо хоногийн лхагва гариг хүртэл завсарлага авснаар дахин  хойшилсон.

АН-ын бүлэг Ерөнхий сайдыг огцруулах асуудлаар нэгдсэн байр суурьт хүрч чадаагүй байхад асуудлыг   Байнгын хороогоор хэлэлцэх нь учир дутагдалтай. Тиймээс нэгэнт хуулийн хугацаа дууссан учраас Байнгын хорооны хуралдааныг зарлаж завсарлага авч байна. 

АН-ын бүлгийн дарга Д.Эрдэнэбат "Ерөнхий сайдыг огцруулах асуудлаар хугацаа алдагдаж байгаа. Овоо босгоогүй бол шаазгай юунд суух вэ гэгчээр Ардын намын хэд маань ийм санал өргөн бариагүй бол асуудал ингэж хүндрэхгүй. АН-ын бүлэг үдээс хойш энэ асуудлаар үргэлжлүүлэн хуралдахаар төлөвлөсөн" гэсэн нь  огцруулах асуудлыг өргөн барьсан сөрөг хүчнийхний дургүйцлийг хүргэв бололтой.  

УИХ-ын дэд дарга, МАН-ын дарга М.Энхболд "Бид овоо босгоё гэж зорьж яваад байсан юм огт байхгүй. Д.Эрдэнэбат дарга үгээ олж хэлэх нь зүйтэй. Та МАН-ын бүлгийн 26 гишүүн, танай намын бүлгийн төлөөлөл, "Шударга ёс" эвслийн бүлгийн төлөөлөл бүхий 28 гишүүн гарын үсэг зурж, УИХ-ын гишүүнийхээ бүрэн эрхийн дагуу Ерөнхий сайдад хариуцлага тооцуулахаар өргөн мэдүүлсэн тогтоолын төсөлд ингэж хариуцлагагүй хандаж болохгүй. Энэ бичиг өргөн баригдаад 14 хонож байгаа. Та нар 14 хоногийн хугацаанд иргэд, олон түмний дунд яригдаж байгаа зүйл, тэдний санаа бодлыг сайтар судалж үзэх хэрэгтэй. Бидний өргөн барьсан бичиг бол Монголын ард түмний дийлэнх олонхийн хүсэл санаа зоригт нийцсэн зүйл. 28 хүн босгосон овоо биш шүү. Улс орны эдийн засгийн байдал ямар болчихоод байгаа билээ, үүнд дүгнэлт хиймээр байна. Би хэд хоногийн өмнө байнгын хорооны хуралдаанд Монголд засаглалын хямрал бий болчихлоо гэж сануулж байсан. Харин өнөөдөр засаглалын хямрал бодитой нүүрлэчихлээ. Засаглалын хямралыг дагаад хууль тогтоох дээд байгууллага үйл ажиллагаагаа явуулж чадахгүй болчихлоо. А.Бакей дарга аа, Та Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны даргын хувьд үүнд анхаарах ёстой шүү. Өнгөрсөн долоо хоногт З.Баянсэлэнгэ гишүүн Ерөнхий сайдыг огцруулах эсэх асуудлаас завсарлага авсан. Завсарлага дуусаад гурав хонож байна. Энэ гурван хоногт байнгын хороо асуудлаа хэлэлцэх талаар ямар ч санал санаачлага гаргаагүй. Лхагва гаригт УИХ юу ч хийгээгүй. Пүрэв гаригт УИХ төсөв дагаж орсон ганцхан асуудлыг хэлэлцсэн. Өнөөдөр дахиад завсарлага авчихлаа. Цаана нь цаг алдахгүй ярилцаж шийдэх ёстой төсвөөс эхлээд улс орны амьдралын олон асуудал бий" гэлээ.

Тэрбээр эрх баригчдыг байгаа байдалдаа дүгнэлт хийхийг анхааруулж,  асуудлаа яаралтай шийдэхийг хүссэн. Харин УИХ-ын гишүүн  Л.Цог завсарлага авах нэрийдлээр асуудлыг сунжруулж болохгүйг сануулсан бол  Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны дарга А.Бакей "Миний хувьд ч гэсэн та нартай адилхан байр суурьтай байгаа.  Төсөв батлах хугацаа хаяанд ирсэн үед энэ асуудлыг нэг тийшээ болгох ёстой" гэв. Байнгын хорооны хуралдаанд тус байнгын хороонд харьяалагддаг МАН-ын бүлгийн гишүүд бүгдээрээ ирсэн бол АН-ын бүлгээс А.Бакей, Д.Эрдэнэбат, Р.Бурмаа нарын гишүүд оролцлоо.

С.ОТГОН

 

 

 

АПЕК-ийн Нарийн бичгийн даргын газрын гүйцэтгэх захиралтай уулзав

2014 оны 10 дугаар сарын 28-ны өдөр Монгол Улсаас Бүгд Найрамдах Сингапур Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Б.Дэлгэрмаа тус улсад байрладаг Ази, Номхон далайн эдийн засгийн хамтын ажиллагаа /АПЕК/-ны Нарийн бичгийн даргын газраар айлчилж, Гүйцэтгэх захирал Алан Боллард тэргүүтэй салбарын мэргэжилтнүүдтэй уулзалт хийлээ.

Уулзалтын үеэр Элчин сайд Б.Дэлгэрмаа Монгол Улсын АПЕК-т гишүүн эдийн засгаар элсэх сонирхол, түүний хүрээнд хэрэгжүүлж буй арга хэмжээний талаар танилцуулж, цаашдын боломжит хамтын ажиллагааны асуудлаар хэлэлцсэний сацуу Монгол Улсын Гадаад харилцаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагааны яам /ГХЭЗХАЯ/-наас ирүүлсэн өнгөрсөн жилийн АПЕК-ийн уулзалт семинарт Монгол Улсын төлөөлөгчдийг ажиглагчаар оролцуулахад дэмжлэг үзүүлсэнд талархсан захидал болон АПЕК-д элсэх зорилгын хүрээнд ГХЭЗХАЯ-ны дэргэдэх Сургалт, судалгааны төв, Дипломат Академи, Гадаад бодлогын нэгдсэн зохицуулалтын судалгааны төвөөс энэ оны 12 дугаар сард Улаанбаатар хотноо зохион байгуулах олон улсын эрдэм шинжилгээний хуралд тус Нарийн бичгийн даргын газрын нэгэн эрдэмтэн судлаачийг илтгэл тавьж оролцох урилгыг гардуулав.

АПЕК-ийн Нарийн бичгийн даргын газрын зүгээс Эрхэмсэг Хатагтай Элчин Сайд Б.Дэлгэрмааг хүрэлцэн ирсэнд талархал илэрхийлж Монгол улсыг АПЕК-т гишүүн эдийн засгаар элсүүлэх асуудлыг гишүүн орнуудын Удирдлагад  уламжилж, гишүүнээр элсэхэд Монгол Улсын зүгээс хэрэгжүүлбэл зохих үйл ажиллагааны талаар зөвлөж, цаашид холбоотой ажиллахаа мэдэгдлээ.

Эх сурвалж: www.mfa.gov.mn

 

Байнгын хороогоор Ерөнхий сайдын асуудлыг хэлэлцэнэ

Өнгөрсөн лхагва гаригт хуралдах хуваарьтай байсан Байнгын хороодын хуралдаан хоёр өдөр хойшлоод байна. Ерөнхий сайдыг огцруулах, Засгийн газрын гишүүдийг томилох гэсэн чухал хоёр асуудал хэлэлцэх ёстой Байнгын хороодын хуралдаан өнөөдөр товлогджээ. Одоо Төрийн байгуулалтын  байнгын хорооны хуралдаанаар Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай асуудлыг хэлэлцэж байгаа бол  Төсвийн байнгын хорооны хуралдаанаар Төсвийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай Боловсролын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Бүсчилсэн хөгжлийн удирдлага зохицуулалтын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай, Цагдаагийн албаны тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн зарим зүйлийг хүчингүй болсонд тооцох тухай хуулийн төслүүд болон Монгол Улсын 2015 оны төсвийн тухай хууль батлагдсантай холбогдуулан авах зарим арга хэмжээний тухай, Хүний хөгжил сангаас Монгол Улсын иргэнд 2015 онд хүртээх хишиг, хувийн хэмжээг тогтоох тухай Монгол Улсын Их Хурлын тогтоолын төслүүдийн анхны хэлэлцүүлэг Хууль зүйн байнгын хорооны хуралдаанаар

Хуульчийн эрх зүйн байдлын тухай хууль, Хуульчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн зарим зүйл заалт Монгол Улсын Үндсэн хуулийн холбогдох заалтыг зөрчсөн эсэх тухай маргааныг хянан шийдвэрлэсэн байдлын тухай Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн 2014 оны 06 дугаар дүгнэлтийг хэлэлцэнэ.

Байнгын хороодын хуралдааны дараа УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаан хуралдах юм байна. Чуулганы хуралдаанаар  Ерөнхий сайдыг огцруулах асуудал,  2015 оны төсвийн төсөлтэй дагалдан орж ирж буй хуулиудад нэмэлт өөрчлөлт оруулах  тухай хуулийн төслүүдийн анхны хэлэлцүүлгийг хийнэ.

С.ОТГОН

 

 

Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай асуудлыг хэлэлцэнэ

УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн нэгдсэн хуралдаанаар дараах асуудлыг хэлэлцэнэ.

 

1.Монгол Улсын Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай асуудал /Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Хаянхярваа нарын 28 гишүүнээс 2014.10.16-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн/

-Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Энхбаяр танилцуулна.

2.Хуульчийн эрх зүйн байдлын тухай хууль, Хуульчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн зарим зүйл заалт Монгол Улсын Үндсэн хуулийн холбогдох заалтыг зөрчсөн эсэх тухай маргааныг хянан шийдвэрлэсэн байдлын тухай Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн 2014 оны 06 дугаар дүгнэлт.

-Үндсэн хуулийн цэцийн 2014 оны 06дугаар дүгнэлтийг Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүн Д.ГАНЗОРИГ  танилцуулна.

3.Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2015 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2016-2017 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, /Засгийн газар 2014.10.16-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх/;

-Хууль санаачлагчийн илтгэлийг Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.АЛТАНХУЯГ танилцуулна;

-Төсвийн байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Ц.ДАВААСҮРЭН танилцуулна.

4.Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Засгийн газар 2014.09.04-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, борлуулалтын орлого нь 1.5 тэрбум төгрөгөөс илүүгүй аж ахуйн нэгжийн төсөвт төлсөн орлогын албан татварын 90 хувийг буцаан олгох тухай, хэлэлцэх эсэх/;

-Хууль санаачлагчийн илтгэлийг Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.АЛТАНХУЯГ танилцуулна;

-Төсвийн байнгын хорооны, санал дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Л.ЭРДЭНЭЧИМЭГ танилцуулна.

5.Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Улсын Их Хурлын гишүүн Я.Содбаатар нарын гишүүн 2014.10.13-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, 1.5 тэрбум төгрөг хүртэлх борлуулалтын орлоготой аж ахуйн нэгжийн татварыг 1 хувь болгох тухай, анхны хэлэлцүүлэг/;

-Хууль санаачлагчийн илтгэлийг Улсын Их Хурлын гишүүн Я.СОДБААТАР танилцуулна;

-Төсвийн байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Д.ОЮУНГЭРЭЛ танилцуулна.

6.Гаалийн тариф, гаалийн татварын тухай хууль болон Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Засгийн газар 2014.09.04-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, иргэний агаарын хөлөг, түүний сэлбэгийг татвараас чөлөөлөх тухай, анхны хэлэлцүүлэг/:

-Хууль санаачлагчийн илтгэлийг Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.АЛТАНХУЯГ танилцуулна;

-Төсвийн байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.ЭРДЭНЭБАТ танилцуулна.

7.Төсвийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай Боловсролын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Бүсчилсэн хөгжлийн удирдлага зохицуулалтын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай, Цагдаагийн албаны тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн зарим зүйлийг хүчингүй болсонд тооцох тухай хуулийн төслүүд болон Монгол Улсын 2015 оны төсвийн тухай хууль батлагдсантай холбогдуулан авах зарим арга хэмжээний тухай, Хүний хөгжил сангаас Монгол Улсын иргэнд 2015 онд хүртээх хишиг, хувийн хэмжээг тогтоох тухай Монгол Улсын Их Хурлын тогтоолын төслүүд /Засгийн газар 2014.10.16-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, анхны хэлэлцүүлэг/;

-Төсвийн байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн ….............................. танилцуулна.

8.Далайн хөдөлмөрийн тухай Олон улсын хөдөлмөрийн байгууллагын 2006 оны конвенц соёрхон батлах тухай хуулийн төсөл /Засгийн газар, 2014.10.13-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, Далайчдын боловсрол, мэдлэг чадварыг дээшлүүлэх, амьдрах орчинг сайжруулах, Төрийн далбааг хөлөг онгоцон дээр мандуулах тухай, соёрхон батлах/;

-Хууль санаачлагчийн илтгэлийг Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн сайд С.ОЮУН танилцуулна;

-Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Г.БАТХҮҮ танилцуулна.

9.Аврах ажиллагааны тухай 1989 оны Лондонгийн конвенц соёрхон батлах тухай /Засгийн газар, 2014.10.13-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, Далай тэнгисд живэх аюулд орсон нөхцөлд тусламж үзүүлэх, багийн гишүүд болон зорчигчдод бүхий л бололцоогоор тусламж үзүүлэх, соёрхон батлах/;

-Хууль санаачлагчийн илтгэлийг Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн сайд С.ОЮУН танилцуулна;

-Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Г.БАТХҮҮ танилцуулна.

10.Тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Эрдэнэбат 2014.06.11-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, утаат тамхи татах зөвшөөрөгдсөн цэгийг тодорхойлж, байгуулах, хэлэлцэх эсэх/;

-Хууль санаачлагчийн илтгэлийг Улсын Их Хурлын гишүүн Д.ЭРДЭНЭБАТ танилцуулна;

-Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.БАТСУУРЬ танилцуулна.

11.Тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Улсын Их Хурлын гишүүн О.Баасанхүү 2014.06.18-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, 500 метрийн дотор гэснийг 250 метрийн дотор гэж өөрчлөх тухай, хэлэлцэх эсэх/;

-Хууль санаачлагчийн илтгэлийг Улсын Их Хурлын гишүүн О.БААСАНХҮҮ танилцуулна;

-Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Г.БАЯРСАЙХАН танилцуулна.

 

АН-ын бүлгийн хурал маргааш үргэлжилнэ

УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн нэгдсэн хуралдаанаар Төсвийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай буюу төсвийн зарим эрх мэдэл, зарцуулалтыг орон нутагт шилжүүлэх тухай асуудлыг хэлэлцлээ. Чуулган хуралдахаас өмнө Ардчилсан намын бүлгийнхэн хаалттай хуралдаж, цаг үеийн чухал асуудлаар байр сууриа нэгтгэж байсан билээ.

 Үдээс хойш чуулганы нэгдсэн хуралдааныг эхлүүлсэн болохоор АН-ын бүлгийн хурал түр завсарлаж, чуулганы дараа үргэлжлүүлэхээр товлосон. Гэвч дөнгөж сая АН-ын бүлгийн дарга Д.Эрдэнэбат "Цаг нэгэнт оройтсон тул УИХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн хуралдааныг хойшлууллаа. Хуралдаан маргааш үргэлжилнэ" хэмээн мэдэгдлээ.

Д.Цэц

1,6 тэрбумыг хэмнэх төсөл эсэргүүцэлтэй тулав

Төсвийн хуулийн өөрчлөлттэй холбоотойгоор Боловсролын тухай хуульд нэгэн өөрчлөлт оруулахаар төлөвлөжээ. Тэр нь нэг сурагчийг сургахад зориулан төрөөс сургуульд өгдөг татаасыг ялгамжтай өгөх тухай. Үзэл баримтлалын хувьд хувийн сургуульд олгодог Засгийн газраас олгох санхүүжилтийн хэмжээг тухайн сургуулийн сургалтын төлбөртэй уялдуулан 20-80 хувь хүртэл таван үе шаттайгаар бууруулж, 2015 оны төсвийн төсөлд тооцсон санхүүжилтийг 1.6 тэрбум төгрөгөөр бууруулахаар болжээ. Тодруулбал, одоо санхүүжилт авч буй сургуулиудын 80 хувь нь хэвээр хувьсах зардлаа авах бол, таван саяас дээш төлбөртэй сургуулиудад 60 хувийн татаас, 10 саяас дээш төлбөртэй сургуулиуд 20 хувийн татаас өгөхөөр буй аж.

Үүнийг нь сөрөг хүчний гишүүд эсэргүүцэн "Боловсролын салбарт хувийн хөрөнгө оруулалт хийх сонирхлыг үгүй болгож байна. Үндсэн хуулийн зөрчил ч гарч болохоор байна" хэмээн шүүмжилсэн юм.

Харин Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг "Арван саяын төлбөртэй сургуульд өгдөг мөнгө гэр хорооллын сургуульд өгдөгтэй адил байгааг өөрчлөхөд юу нь болохгүй байгаа юм бэ. Төлбөрийнх нь хэмжээнээс хамааруулаад ялгаатай өгөх нь Үндсэн хууль зөрчихгүй шүү дээ" хэмээсэн юм.

Б.МАНДАХ

 

“Хямрал болоогүй мэт бүтээн байгуулалт хийсэн”

-УИХ-ын өнөөдрийн чуулганаар Төсвийн хуулийн өөрчлөлтийг нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцэж, уг хуулийг анхдугаар хэлэлцүүлэгт шилжүүлснээр өндөрлөлөө-

Төсвийн хуулийн өөрчлөлтийн талаарх хэлэлцүүлэг дуусч чуулганы хуралдаан өндөрлөлөө.  Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг орон нутагт эрх шилжүүлэхтэй холбоотой шийдэх ёстой асуудал олон байгааг хүлээн зөвшөөрч байсан юм. Энэ Засгийн газар эдийн засгийг  хямралд хүргэсэн гэх нийтлэг шүүмжлэлд Ерөнхий сайд хариу өгөхдөө "Н.Батбаяр, Ч.Улаан сайдын босгож өгсөн бондын мөнгөөр хямрал болоогүй юм шиг бүтээн байгуулалт хийсэн" гэх хариулт өглөө. Харин гишүүдийн хувьд тавилга авах, бараа бүтээгдэхүүн авах зардлыг өсгөхгүй байхаар, төрийн гурван өндөрлөгөөс бусдын гадаад дотоод томилолтын зардлыг 50 хувиар багасгасан зэрэг хэмнэлтийг дэмжиж байсан ч төсвийг захиран зарцуулах эрх мэдлээс орон нутагт шилжүүлэх санааг үндсэнд нь эсэргүүцэж байсан юм.  Ингээд Төсвийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжиж, харин дагалдан орж ирсэн Боловсролын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах төслийг хэлэлцэх эсэх талаар санал хураалтын дүн 50:50 хувиар тэнцсэн бөгөөд Байнгын хороон дээр унасан төсөл УИХ-ын босгыг давах эрхтэй боллоо.

Хэлэлцүүлгийн үеэр сөрөг хүчнийхэн ч шүүмжлэлээ үргэлжлүүлсээр. Гишүүн Ө.Энхтүвшин "Орон нутагт эрх мэдлийг өгнө гэчихээд олигтой юм өгөхгүй нь шив дээ. Сум хөгжүүлэх сангийн мөнгөний асуудлаар орон нутагт бөөн хэрүүл байна. Тухайн намын засаг дарга аль намын хүн байна тэр намынх нь хүмүүст л тараачихаж. Ах дүү, амраг садан, дэмжичгдэд л тарааж. Тэр мөнгөөр горьдлого үүсгээд өөр хэсэг хүмүүсийн амыг барьчихаж. Энд ямар ч хяналт алга. Өгөх ёстойг нь өгөхгүй байна шүү дээ. Сүхбаатар аймагт шүлхий гарч малыг нь устгасан. Гэтэл тэдэнд мөнгө өгөөгүй л байна" гэв.

Үүнд нь Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг Сум хөгжүүлэх сангийн зарцуулалтын талаар "Сумын иргэдийн хурал дээр яриад дээд тал нь гурав хүртэл хувийн хүүтэй зээлийг олгоно л гэж шийдсэн. Үүнд иргэдийн хурал хяналт тавих ёстой" гэж хариуллаа.

УИХ-ын гишүүн Н.Энхболд үргэлжлүүлэн "Төсвийн мөнгийг байтугай сумын хөгжлийн мөнгийг шударга бусаар тарааж байна шүү дээ" гэсэн бол гишүүн Н.Номтойбаяр "Жишээ нь, нэг аймгийн Засаг даргын тайланд мөнгөн аяга хийлгэх 85 сая, татварын байцаагчид 20 сая, Берлинд зугаалахад гэхчилэн өдий төдий саяар нь төсвийн мөнгийг зарцуулж. Ганц гарын үсгээр 717 саяыг зарцуулж байсан өөр жишээ ч бий. Ийм байдалтай байхад орон нутагт мөнгө зарцуулах эрх шилжүүлэх нь учир дутагдалтай" гэв.

Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг ч тайлбарласаар байлаа. Тэрбээр "Орон нутагт хэдэн хүн хууль зөрчсөнийг нь орон нутагт эрх шилжүүлэхтэй холбоод бантан болгох нь л дээ. Хөдөө орон нутагт эрхийг нь өгөхдөө, хариуцлагатай нь хамт шилжүүлэх, хууль зөрчүүлэхгүй байх тогтолцоо л бий болгох санаа шүү дээ. Орон нутагт давхар хариуцлага хүлээлгэх тогтолцоо хэрэгжвэл Бразил руу хүмүүсээ явуулахгүй шүү дээ" гэв.

Тэгтэл УИХ-ын гишүүн Д.Оюунхорол "Төсвийн эрх мэдлийг орон нутагт шилжүүлнэ гэдэг нь үндэслэл муутай байна. Иймд Төсвийн байнгын хороо дэмжилгүй унагасан" гэсэн бол УИХ-ын гишүүн Ч.Хүрэлбаатар "Эрх баригчид эдийн засгийг самарсан бол, одоо боловсрол, эрүүл мэндийн салбарыг самрахаар орон нутагт эрхийг нь шилжүүлж байна", гишүүн Г.Батхүү "Орон нутагт эрх шилжүүлэх нь зүйтэй ч цаг хугацааны хувьд одоо биш" хэмээсэн юм.

Хуралдааны эцэст Төсвийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжлээ.

Б.Энх